HISTORY & DREAMS

alvar aalto house

2008-05-28T06:25:00.001-07:00

20 công trình kiến trúc Việt Nam tiêu biểu

2008-05-24T22:05:00.000-07:00

Nhân kỷ niệm 60 năm thành lập, Hội Kiến trúc sư Việt Nam, thông qua hơn 70 đề cử từ các chi hội kiến trúc, các cơ quan nghiên cứu, tạp chí chuyên ngành kiến trúc... đã chọn ra 20 công trình kiến trúc tiêu biểu nhất Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Hội đồng tuyển chọn gồm có 23 thành viên là các KTS, các họa sĩ, nhà sử học, nhà báo... có tên tuổi như KTS Hoàng Đạo Kính, KTS Nguyễn Trực Luyện, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam Nguyễn Tấn Vạn, nhà sử học Dương Trung Quốc...

Một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá lựa chọn là các công trình phải đạt được giá trị nghệ thuật và kiến trúc, phù hợp với xu hướng hiện đại, tạo nên dấu ấn, làm thay đổi hình ảnh đô thị, cảnh quan môi trường sống. Ngoài ra, những công trình này còn phải gây ấn tượng trong sử dụng vật liệu, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần...

Trong số những công trình lựa chọn, có những công trình đã giành được sự đồng thuận cao như khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng, Nhà ga Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất, khách sạn Daewoo, Nam Hải Resort, trụ sở Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam...

Hình ảnh 20 công trình và nhận xét, đánh giá của Hội đồng tuyển chọn:

Khu đô thị Linh Đàm là một khu nhà ở với nhiều thể loại, căn hộ cho tầng lớp bình dân và trung lưu, được quy hoạch đồng bộ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tổ hợp dịch vụ sinh hoạt đi cùng, kiến trúc bố trí gần với cây xanh và mặt nước, tạo được nét kiến trúc sinh động cho vùng đất phía nam Hà Nội. Đây là mô hình kiến trúc đô thị đầu tiên và có tính tiên phong của Hà Nội trong việc tạo lập các khu ở mới hoàn chỉnh.
Phú Mỹ Hưng được phát triển theo mô hình đô thị dải và phân thành nhiều khu chức năng gắn kết hài hòa trong một tổng thể với cơ sở hạ tầng xã hội và kỹ thuật đồng bộ, hiện đại, đảm bảo mục tiêu phát triển đô thị bền vững. Hiện Phú Mỹ Hưng được xem là khu đô thị hiện đại và đẹp nhất Việt Nam với diện tích đất dành cho không gian công cộng, công viên cây xanh chiếm tỷ lệ cao.
Viet Nam - Singapore là một trong những khu công nghiệp hàng đầu quốc gia, mang đến cho nhà đầu tư một cơ sở hạ tầng có chất lượng trong một môi trường sản xuất an toàn và hiệu quả. Với diện tích 500 ha, đây là khu công nghiệp có quy hoạch đồng bộ, các công trình được xây dựng thống nhất.
Khu công nghiệp Mỹ Xuân A2 có kiến trúc đẹp và hiện đại, tạo ra một môi trường khu công nghiệp sạch. Trong quá trình xây dựng các hạng mục công trình, nhà đầu tư đã đưa ra hệ kết cấu không gian lớn, kết hợp thảm cỏ, cây xanh, màu sắc sinh động, tạo ấn tượng một khu công nghiệp như một khu dân dụng, đẹp và yên tĩnh.
Công trình Trung tâm Hội nghị Quốc tế tại Hà Nội gồm nhà họp, trung tâm báo chí và khách sạn do Việt Nam thiết kế, xây dựng và đầu tư. Đây là công trình có được quy hoạch hợp lý trong điều kiện đất đai chật hẹp, kiến trúc có phong cách hiện đại kết hợp nét truyền thống, hài hòa trong môi trường kiến trúc, cảnh quan khu Ba Đình.
Trung tâm Hội nghị Quốc gia lấy cảm hứng từ hình tượng những ngọn sóng. Ngôn ngữ kiến trúc giản dị, thống nhất trong đa dạng, thích ứng với môi trường và trật tự trong kết cấu. Giải pháp thiết kế theo xu hướng hiện đại, công năng và hình thức hài hòa, bố cục mạch lạc, sử dụng vật liệu đồng nhất, giản dị về mảng khối và đường nét.
Nhà ga Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất tại TP HCM do Nhật Bản thiết kế và thi công. Đây là công trình sân bay đầu tiên được trang bị hệ thống điện tử hiện đại, nhiều tiện ích và thân thiện với hành khách.
Quán cafe Gió và Nước là một công trình có ý tưởng sáng tạo độc đáo, tạo hình giản dị và duyên dáng với những tìm tòi theo cả hướng dân tộc và hiện đại. Thành công của tác giả còn ở việc khai thác hiệu quả vật liệu địa phương và thể hiện khát vọng của mình về một kiến trúc sinh thái, tiết kiệm năng lượng.
Khách sạn Daewoo là tổ hợp văn phòng, khách sạn 5 sao đầu tiên của Hà Nội. Có thể nói đây là cụm công trình có hình thức kiến trúc đáng chú ý, biểu hiện một phương án thiết kế thành công về nhiều mặt, từ tổ chức mặt bằng, tạo khối đến các chi tiết kiến trúc và màu sắc công trình, nhất là tạo được không gian sinh động, hòa hợp với cảnh quan.
Furama Resort (Đà Nẵng) được coi là công trình tiên phong trong xu hướng xây dựng các khu nghỉ dưỡng tại Việt Nam. Ở đây, đâu đâu cũng cảm nhận được sự ấm cúng của kiến trúc mộc, nét độc đảo của nội thất với những ban công nhìn ra biển. Khu nghỉ còn được bao bọc bởi hệ thống cây xanh, những loài hoa quý, một khu vườn nhiệt đới và những bể bơi đẹp.
Toa nhà trung tâm Thương mại Dầu khí tọa lạc tại số 18 Láng Hạ (Hà Nội) được xây dựng cao 19 tầng và đưa vào sử dụng cuối năm 2007. Đây được coi là một công trình kiến trúc mới, hiện đại, bề thế, khang trang và đã tạo thành một điểm nhấn về kiến trúc xây dựng của thủ đô, đi đầu trong sử dụng vật liệu và ứng dụng ngôn ngữ kiến trúc hiện đại.
Cao ốc Saigon Metropolitan tại TP HCM gồm hai khối nhà 12 và 16 tầng, có khoảng lùi vừa đủ để không lấn án không gian quảng trường Công xã Paris và ảnh hưởng tới tầm nhìn từ ác trục đường. Công trình có một sự thỏa hiệp khéo léo, trong sự hòa hợp với những biểu tượng văn hóa của những giai đoạn lịch sử khác nhau của thành phố. Tòa nhà đã thỏa mãn những đòi hỏi nghiêm túc về nghệ thuật kiến trúc và không gian đô thị ở một khu vực nhạy cảm của TP HCM.
Tru sở UBND quận 10 TP HCM là công trình đột phá trong ngôn ngữ kiến trúc và quan niệm tổ chức không gian trụ sở công quyền Nhà nước, vượt ra khỏi sự sao chép trước đây. Công trình với những đường cong mềm mại của khối hình và một chiều cao vừa phải, đường nét kiến trúc giản đơn, chắc khỏe đã tạo được sự gần gũi với con người và là nét đặc trưng cần có của một trụ sở cơ quan chính quyền.
Đài tưởng niệm tỉnh Tuyên Quang được coi là công trình mang tính cách mạng trong ngôn ngữ biểu hiện, vượt ra khỏi hình dáng thường thấy của thể loại đài tưởng niệm để tìm đến sự cô đọng, khái quát có tính tư tưởng nghệ thuật, vừa hoành tráng vừa giàu chất thơ. Công trình tạo nhiều liên tưởng tới hình ảnh của một ngọn nấm khổng lồ, dáng dấp của cây đa cách mạng...
Khu du lịch Vinpearl Nha Trang được biết đến như một thiên đường của miền nhiệt đới. Ngoài hệ thống phòng ốc tiện nghi, sang trọng đạt tiêu chuẩn 5 sao, nơi đây còn tạo ra một khu vui chơi giải trí với những dịch vụ hoàn hảo. Khu nghỉ đã thu hút nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế.
Nam Hải Resort tại Hội An đã nhận được giải thưởng công trình du lịch có thiết kế đẹp từ tạp chí Travel + Leisure của Mỹ . Đây được coi là khu nghỉ sang trọng với những ngôi biệt thự mô phỏng kiến trúc nhà rường của người Việt, với cảnh sống làng quê nhưng được cách tân khéo léo để phù hợp với những tiện nghi hiện đại. Việc sử dụng gỗ đen và sự cao cấp của các loại chất liệu trong các biệt thự được đánh giá cao.
Cầu Bãi Cháy (Quảng Ninh) không chỉ có ý nghĩa về mặt giao thông, mà còn đánh dấu những kỷ lục xây dựng mới của Việt Nam và thế giới. Với kết cấu xây văng một mặt phẳng và chiều dài nhịp chính 435 m, đây là cây cầu dây văng bê tông dự ứng lực một mặt phẳng dây đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam và lập kỷ lục thế giới về chiều dài nhịp chính.
Cầu Mỹ Thuận không chỉ đem lại những giá trị thiết yếu về mặt giao thông và kinh tế mà còn đáp ứng lòng mong mỏi của người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đó, cầu còn là công trình xây dựng có giá trị kiến trúc nổi bật, mang một nét giá trị thẩm mỹ, thu hút rất nhiều khách du lịch từ mọi miền đất nước.
Tổ hợp khách sạn Saigon Tourist tại Ninh Chữ, Phú Quốc, Nha Trang, Mũi Né, Hạ Long, Quy Nhơn, Đồng Hới là tổ hợp khu du lịch đầy đủ tiện nghi. Các khách sạn của Saigon Tourist đều do người Việt Nam thiết kế và thi công đều đạt tiêu chuẩn từ 3 sao trở lên. Ngôn ngữ kiến trúc tốt, được đầu tư xây dựng đồng bộ kèm cơ sở hạ tầng của khu vực nên đã tạo được bước đột phá, thúc đẩy du lịch những vùng còn chậm phát triển.
Tổ hợp làng trẻ em SOS tại 12 tỉnh thành khắp toàn quốc là các công trình nhân đạo có ý nghĩa xã hội đặc biệt, được đầu tư, thiết kế, xây dựng theo lối kiến trúc mở. Các công trình ở đây có kiến trúc gần gũi với những ngôi nhà Việt duyên dáng được lợp mái dốc thân quen và ấm áp, tạo tiện nghi sống và học tập cho rất nhiều em nhỏ bị khiếm khuyết và có hoàn cảnh khó khăn.
Linh HươngẢnh: TT Truyền thông Kiến trúc - Hội KTS VN

"Nobel kiến trúc" cho "phù thủy ánh sáng" Jean Nouvel

2008-05-24T21:47:00.000-07:00

Giải thưởng kiến trúc Pritzker 2008, được ví như giải Nobel cho lĩnh vực kiến trúc, đã được trao cho kiến trúc sư Jean Nouvel của Pháp.
Thomas J. Pritzker, chủ tịch Quĩ Hyatt (trụ sở tại Los Angeles, Mỹ) sáng lập giải thưởng tồn tại đã 30 năm này, nhận định rằng ban giám khảo đã đánh giá cao sự tìm kiếm dũng cảm những ý tưởng mới và khát vọng mở rộng những chân trời kiến trúc của Jean Nouvel, trong đó nổi bật là "trí tưởng tượng, sự kiên trì, hoa mỹ, và trên tất cả, sự thôi thúc gần như không biết thỏa mãn của tinh thần thí nghiệm sáng tạo", theo AFP.
"Thầy phù thủy" ánh sáng
Jean Nouvel từng được ví như "phù thủy ánh sáng" trong kiến trúc. Tài năng của ông được thể hiện qua hơn 200 công trình tầm cỡ và một trong những công trình nổi tiếng nhất của ông được hầu hết hãng truyền thông nhắc đến khi đưa tin về giải thưởng là tòa nhà Viện Nghiên cứu thế giới Ả Rập (IMA) ở Paris.
Những năm 1980, tổng thống Pháp khi đó là Franois Mitterrand đã giao Jean Nouvel thiết kế xây dựng IMA, bao gồm viện bảo tàng, một thư viện, nhiều khoảng trống cho các triển lãm và các gian cho trẻ em, một trung tâm tư liệu, thính phòng và nhà hàng trên đỉnh. Và tổng thống Pháp đã không chọn sai "mặt" để "gửi vàng". Tòa nhà được khen ngợi bởi cách sử dụng ánh sáng thông minh. Mặt phía nam của tòa nhà, một diện tích lên tới 2.000m2, được làm toàn bằng kính và màng ngăn kim loại điều khiển được, có thể đóng mở nhỏ lớn tùy theo lượng ánh sáng mà nội thất tòa nhà cần.
Ảnh: latimes.com
KTS Jean Nouvel (ảnh) sẽ được nhận giải thưởng trị giá 100.000 USD tại buổi lễ trang trọng ở Washington vào tháng sáu này. Ít ai biết Jean Nouvel trở thành kiến trúc sư từ một sai lầm. Khi còn trẻ, ông muốn học mỹ thuật và đã bắt đầu vẽ tranh.
Thế nhưng cha mẹ ông không chịu tài trợ, cho rằng họa sĩ là nghề quá mạo hiểm. Chàng sinh viên phải ghi danh vào một lĩnh vực có vẻ thực tiễn hơn là kiến trúc để có thể nhanh chóng trở lại trường hội họa. Thế nhưng ông đã không bao giờ quay trở lại. "Hóa ra đó là một sai lầm tốt", ông cười nhớ lại.
Tương tự, mái nhà của Trung tâm hội nghị và văn hóa Lucerne (Thụy Sĩ) trải dài qua khỏi tòa nhà, tới tận hồ nước của thành phố Lucerna, phản chiếu sự dịch chuyển của ánh sáng trên mặt nước.
Hay tại Musée du quai Branly, khai trương năm 2006 ở Paris và là nhà của các nền mỹ thuật bộ tộc từ các châu lục, ánh sáng cũng đóng vai trò không thể thiếu, được lọc từ một mặt tiền bằng kính màu xanh lá cây mô phỏng những rừng nhiệt đới. Còn ở mặt khác, kính đen chồng lên một tấm chắn kim loại khoét lỗ tạo nên hiệu ứng của ánh sáng nhấp nhô khi khách tham quan đi qua.
Chống "kiến trúc toàn cầu"
Nouvel quyết định chống lại điều mà ông cho là sự đồng nhất hóa của chủ nghĩa đô thị thế giới. Trong một trả lời trên tờ Los Angeles Times, ông trình bày quan điểm sáng tạo của mình: "Khi bạn đi quanh thế giới, bạn sẽ thấy những tòa nhà giống hệt nhau và cảm giác như chẳng đi đâu cả. Tôi luôn đấu tranh cho sự đặc thù của kiến trúc, chống lại kiến trúc toàn cầu".
Thế nhưng trong khi các kiến trúc sư khác nhắm vào sự nổi bật, Nouvel lại nói những tòa nhà do ông thiết kế không hề tách biệt khỏi nơi nó được bố trí. "Các kiến trúc sư hiện nay cố tạo ra một thế giới nhỏ (petit monde), một thế giới siêu nhỏ (micro monde). Nhưng điều quan trọng lại là dựng lên một tòa nhà trong bối cảnh của chính nó”. Và ông còn nhấn mạnh mỗi tòa nhà đó phải là "một ô không thể thiếu trong trò chơi ghép hình, cũng không thể đặt tòa nhà đó ở một nơi chốn khác".
Nhà kiến trúc kể việc tạo hình và xây dựng mỗi tòa nhà với ông như một cuộc mạo hiểm. Ông nghiên cứu cẩn thận từng đề án, nói chuyện với rất nhiều người. Mỗi tòa nhà của ông đều có mối liên hệ với khí hậu, nắng và gió, với màu của những tòa nhà chung quanh nó. "Tôi chỉ đi đến quyết định khi có đủ tất cả các thông số tại chỗ. Khi đã có tất cả các sự kiềm chế đó, tôi mới bắt đầu. Không có sự thúc ép, kiến trúc không tồn tại".
TRẦN ĐỨC THÀNH (Theo LA Times, CS Monitor, AFP)

"THÀNH PHỐ CỦA NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI

2008-05-24T21:37:00.000-07:00

Nhiều người đã quan tâm và muốn biết nội dung Dự án phát triển Đà Nẵng thành một "Thành phố của Nghệ thuật Đương đại ASEAN", do RiverVietnam đề xuất và đang vận động thực hiện. Để mọi người có thể tham gia góp ý và góp sức, RiverVietnam xin giới thiệu sơ lược về dự án này:
.
Tác phẩm của Điêu khắc gia Lê Công Thành vừa được dựng ở Đà Nẵng ngày 01 tháng 7-2007
một tín hiệu mới về "một cách nhìn mới" đối với nghệ thuật ở Đà Nẵng

I. Tại sao Đà Nẵng nên phát triển thành một "Thành phố của Nghệ thuật Đương đại ASEAN"?

- Nên, vì cần: Đà Nẵng là thành phố mới. Nó cần phải xây dựng cho mình một bản sắc, một truyền thống mới. Lựa chọn chiến lược phát triển thành một "Thành phố của Nghệ thuật Đương đại ASEAN", sẽ có tác dụng lớn đến đời sống văn hóa xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch...
- Nên, vì có thể: Một, Đà Nẵng có cơ sở hạ tầng phát triển tốt, đất còn rộng và đang trên đà xây dựng theo hướng hiện đại hóa. Hai, trình độ dân trí với tính cách thị dân phát triển tương đối cao. Ba, có môi trường tự nhiên, từ khí hậu đến cảnh quan thiên nhiên... tương đối tốt; có vị trí và điều kiện địa lý thuận lợi cho các họat động giao lưu... Bốn, không phải mang quá nhiều gánh nặng "truyền thống"-sự "nghèo nàn về bản sắc, về truyền thống" chính là cơ hội và là cơ may cho Đà Nẵng... v.v...

II. Làm gì để Đà Nẵng thực sự trở thành một "Thành phố của Nghệ thuật Đương đại"?

a. Về nguyên tắc: Đà Nẵng chỉ có thể trở thành một "Thành phố của Nghệ thuật Đương đại ASEAN", khi mà ở đó, có những không gian dành cho nghệ thuật đương đại, có những thiết chế bảo trợ và dung dưỡng nghệ sĩ, và cuối cùng, là có một tầng lớp công chúng rộng rãi yêu thích và am hiểu nghệ thuật.
b. Về biện pháp: Phải có một chương trình hành động thực tế. Trọng tâm của chương trình này, là phải xây dựng một "Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Asean", một "Làng Nghệ sĩ Asean", và, tổ chức sự kiện nghệ thuật quốc tế 2 năm 1 lần-"Danang Biennale".
- "Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Asean" là cái chưa có ở đâu. Việc xây dựng bảo tàng này, sẽ thu hút được sự chú ý và ủng hộ của giới nghệ sĩ và chính quyền ở các nước trong khu vực. Sẽ biến Đà Nẵng không chỉ trở thành trung tâm của nghệ thuật đương đại Việt Nam mà còn của cả khu vực Asean. Điều này sẽ có ý nghĩa rất lớn và thiết thực trong việc nâng cao vị thế và hình ảnh thành phố Đà Nẵng trên trường quốc tế; sẽ có tác dụng thu hút du khách đến từ mọi nơi, tạo công ăn việc làm cho dân địa phương...
- "Làng Nghệ sĩ Asean"-như một trại sáng tác thường xuyên-sẽ là bộ phận sản xuất và cung ứng tác phẩm cho "Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Asean" (Lưu ý: xây dựng bảo tàng là việc "dễ", lấy gì đặt ở bảo tàng mới là việc "khó". Xây dựng "Làng Nghệ sĩ Asean" là để giải quyết vấn đề "khó" này một cách dễ nhất và ít tốn kém nhất). Ngòai ra, họat động của "Làng" này, nếu khéo tổ chức, sẽ là những sự kiện văn hóa du lịch hấp dẫn
- Tổ chức sự kiện nghệ thuật quốc tế "Danang Biennale", là cách hấp dẫn nhất, dễ nhất, nhanh nhất và ít tốn kém nhất để lôi kéo du khách, để đẩy nhanh việc quảng bá "thương hiệu" Đà Nẵng, và dĩ nhiên, kéo theo là sự phát triển cơ sở hạ tầng văn hóa và du lịch địa phương...

III. Làm thế nào để dự án này trở thành hiện thực?

Về nguyên tắc: Trước hết, đó phải là quyết tâm của chính quyền, và tiếp theo, phải trở thành quyết tâm của nhân dân thành phố-đặc biệt là của tầng lớp trí thức, nhân sĩ, doanh gia... Thứ hai, phải thu hút được sự chú ý, ủng hộ của các thành phần có liên quan (giới nghệ sĩ, các nhà tổ chức trong lãnh vực nghệ thuật, các nhà đầu tư, các nhà tài trợ v.v...) ở cấp quốc gia và quốc tế. Cuối cùng, cơ bản hơn hết, là phải có một chiến lược với các bước đi chiến thuật chính xác, thể hiện trong một chương trình với những công việc cụ thể-gối đầu lên nhau, thúc đẩy lẫn nhau: từ nhỏ đến lớn, từ dễ đến khó v.v...
Về biện pháp: Cần tiến hành ngay, đồng thời, 3 phần việc:
- Một, hoàn chỉnh dự án, và truyền thông tốt mục đích, ý nghĩa dự án.
- Hai, chuẩn bị cơ sở hạ tầng và tổ chức bộ máy để triển khai dự án.
- Ba, tổ chức các sự kiện nhỏ để thúc đẩy - một mặt, để truyền thông về dự án, để chứng minh cho sự cần thiết và tính khả thi của dự án; mặt khác, qua đó mà tập hợp lực lượng, mà tạo dựng quan hệ các mặt v.v… cho việc tổ chức các sự kiện tiếp theo triển khai dự án… (Lưu ý: Trại sáng tác và triển lãm mỹ thuật “Không gian Asean” đang được triển khai thực hiện, cần được xem là một sự kiện nhỏ trong dự án tổng thể này. Có như vậy, thì mới nắm bắt và khai thác được hết hiệu quả sự kiện, và thực tế, có như vậy thì việc tổ chức sự kiện mới dễ dàng hơn…)

RiverVietnam

Những công trình ngoạn mục của kiến trúc đương đại

2008-05-24T21:29:00.000-07:00

Những hình dáng đầy bất ngờ, những sự chối bỏ lối mòn và vượt qua các khuôn khổ cũ đầy cá tính...- đây xứng đáng là những công trình tiêu biểu cho kiến trúc của thế giới đương đại.
Trung tâm văn hóa Jean - Marie Tjibaou (New Caledonia, 1998)
Khu nhà này nằm trên một bán đảo nhỏ cách thủ đô Nouméa của New Caledonia 10km về phía Tây Bắc; Từ khi New Caledonia tách khỏi Pháp, kiến trúc sư Renzio Piano ngay lập tức bị ám ảnh bởi ý nghĩ sử dụng bản sắc của tộc người Kanak trong thiết kế trung tâm văn hóa này. Nó đã được yết danh trong số những công trình kiến trúc ngoạn mục nhất với diện tích 7650m2 và chi phí xây dựng là 200.000.000 FF.
Rành mạch trong việc chối bỏ tính châu Âu, dãy nhà gồm mười ngôi hình nón bằng gỗ này được nối với nhau qua những hành lang kính và gỗ, dàn trận trên diện tích rộng và được bao bọc bởi vườn tược. Khi xây dựng, người ta đã phải hết sức thận trọng để tôn trọng thiên nhiên và để công trình ẩn hiện trong môi trường của các loại thực vật địa phương. 10 khối nhà chia làm 3 nhóm bao gồm sảnh vào, phòng triển lãm, quán cà- phê, phòng triển lãm đa phương tiện, phòng chiếu phim và các phòng kính cho các khóa học về văn hóa bản địa. Những ngôi nhà này lượn cong những cái lưng óng ả bằng gỗ của nó về phía đại dương, để chống chọi với những cơn gió có thể tạo thành bão có sức gió trên 240km/h. Renzio Piano đã đưa ra sự diễn giải kiến trúc đương đại đầy tinh tế và bất ngờ khi thiết kế trung tâm này. Nhìn xa trông nó như những bẫy khổng lồ chờ đợi những chiến binh dại dột.

Rạp chiếu bóng UFA, Dresden, Đức (1996-1998)
Một khu nhà với hình dạng đầy bất ngờ, là kết quả của bê-tông và thủy tinh thể. Được xây dựng cho tổ chức nhà hát UFA với ngân sách rất hạn chế 12.000 DM/ghế ngồi, quần thể kiến trúc này bao gồm 8 sân khấu và có tổng cộng 2600 ghế. Với sự tương phản trong một phong cách ghi dấu ấn của kiến trúc Stalin, hình dạng lạ thường của ngôi nhà này mang lại sinh lực mới cho trung tâm thành phố Dresden của Đức. Ngôi nhà do nhóm kiến trúc sư nổi tiếng Coop Himmelb(L)au thiết kế, do Wolf Prix và Helmut Swiczinsky thành lập. 30 năm sau khi thành lập, hai kiến trúc sư này vẫn đang "oanh tạc" đất đai các thành phố trung tâm bằng những thiết kế hết sức khốc liệt, những cơ thể nhà khổng lồ và chật vật. Họ luôn tìm sự đồng nhất trong một phong cách đặc biệt được gọi là phong trào Deconstructivist. Theo lời Wolf Prix thì "ngôi nhà được thiết kế như một video-clip, gạt bỏ viễn cảnh tập trung". Chi phí: 32.000.000 DM. Diện tích: 2600m2.
Bảo tàng người Do Thái (Berlin, Đức, 1989-1999)
Bảo tàng này có một lịch sử dài và phức tạp. Dự án được khởi sự vào năm 1988 như một phân nhánh nhỏ của Bảo tàng Berlin. Kiến trúc sư Daniel Libeskind đã giành được giải nhất trong một cuộc tranh tài vào năm 1989. Sự đổ vỡ của Bức tường Berlin và quyết định chuyển thủ đô đã ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án. Vượt ra khỏi khuôn khổ cũ, giám đốc bảo tàng, ông W. Micheal Blumenthal quyết định bao quát "toàn bộ lịch sử mối quan hệ giữa người Do Thái và những người không phải Do Thái từ thời La Mã tới nay". Rất nhiều tiết diện của khu nhà duy trì những khoảng trống cố ý, những vết cắt như để tượng trưng cho sự trống rỗng và thiếu vắng của những người Do Thái đã chết trong thảm họa tàn sát Holocaust. Ngôi nhà được xây dựng trên diện tích 9500m2 với chi phí 72.100.000 DM

Kiến trúc sống hiện đại đến từ “Đảo quốc Sư tử”

2008-05-24T21:23:00.000-07:00

Từng đặt chân đến đảo quốc sư tử Singapore, hẳn những kiến trúc cao ốc tại đây đã để lại trong chúng ta nhiều ngạc nhiên thú vị. Đó là những khối kiến trúc thể hiện rõ phong cách sáng tạo từ ý tưởng thiết kế mang đậm nét phương Đông kết hợp với các chuẩn mực hiện đại; đó là những kiến tạo được “giao thoa” từ nét đặc sắc của các nền văn hóa thể hiện sự mạnh mẽ, năng động cho sự phát triển… Những ý tưởng sáng tạo đó đã được Kiến trúc sư Nhật Bản Kudo Norihoko thuộc Công ty KyTa (Singapore) chuyển thể thành một kiệt tác tại Khu Kênh Đào của đô thị Phú Mỹ Hưng. The Garden Plaza 1 dự kiến sẽ được công bố trung tuần tháng 12/2005.
Một không gian sống cảnh quan và tiện ích
Tọa lạc trong khu Kênh Đào trên diện tích đất gần 7.000m2, The Garden Plaza 1 có vị trí khá lý tưởng, ngay mặt tiền con đường công viên kênh đào cảnh quan đẹp nhất trong đô thị Phú Mỹ Hưng, bên cạnh dòng sông cảnh quan trong xanh, yên bình; Garden Plaza 1 hài hòa trong tổng thể quy hoạch hoàn chỉnh gồm những kiến trúc nổi bật của Khu Kênh Đào như: Căn hộ The Panorama, The Grand View, khu biệt thự Nam Thiên Lục Địa, biệt thự Mỹ Tú 2. Tại đây, kiến trúc sư người Nhật Bản đang làm việc tại Singapore muốn tạo nên một khối kiến trúc hài hòa bằng một phong cách hoàn toàn mới. Nhìn từ xa, Garden Plaza 1 tạo cảm giác “phá cách” bởi sự thay thế những ô cửa sổ và mảng tường cứng nhắc bằng sự sang trọng của tường kính trong suốt rất thoáng, sáng với lam nhôm cùng thanh chắn hài hòa, tao nhã. Chúng như những cánh tay đón nhận gió và ánh sáng từ không gian trong xanh bên ngoài vào từng căn hộ, tạo nên vẻ đẹp lung linh, sang trọng.

Hình vẽ 3D dự án The Garden Paza 1
Về cấu trúc, The Garden Plaza 1 là một tòa nhà cao 8 tầng, gồm 4 block liền nhau, nhưng từ tầng trệt đến tầng 3 các block này không thông nhau mà được phân cách bằng những hành lang rộng thông từ mặt trước ra sau. Toàn dự án quy hoạch 14 cửa hiệu (tầng trệt và tầng 2) và 96 căn hộ (từ tầng 3 trở lên) với 11 kiểu nhà. Giữ diện tích lớn từ 133m2 đến 524m2, các cửa hiệu trong The Garden Plaza 1 có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, tạo thuận lợi cho việc đa dạng hóa mục đích kinh doanh tại một trong những “tiểu đô thị” đẹp nhất Phú Mỹ Hưng. Đối với người muốn an cư, tận hưởng cuộc sống trong lành, thanh bình thì các căn hộ với diện tích từ 123m2 đến 222m2 sẽ là những lựa chọn hợp lý. Tương tự một số thiết kế hiện đại tại các dự án căn hộ cao cấp gần đây của Phú Mỹ Hưng, The Garden Plaza 1 tạo sự thông thoáng bởi tất cả các phòng ngủ, phòng khách đều hướng ra không gian mở bên ngoài với ban công rộng để đón ánh sáng và gió thiên nhiên từ các công viên đối diện. Ngoài ra, ở tầng 3 của The Garden Plaza 1 còn có 2 hồ bơi (hồ lớn 184m2, hồ trẻ em có bán kính 12m2) cùng Quảng trường rộng 740m2 “trải” ngay trong khoảng không gian rộng xuyên suốt 2 mặt cao ốc; quy hoạch bãi đậu xe hơi gồm 110 chỗ đậu xe hơi (mỗi hộ 1 chỗ) và 220 chỗ đậu xe gắn máy sẽ tăng thêm phần tiện nghi cho cư dân tại đây.
Khu Kênh Đào - phố của cảnh quan
Nhắc đến The Garden Plaza 1, không thể không nhắc đến ý tưởng đặc sắc của các kiến trúc sư đã “vẽ” nên một trong những con đường đẹp nhất khu đô thị Phú Mỹ Hưng, nơi mà bất kỳ ai đi ngang qua đều phải trầm trồ. Đó là một con đường dài hơn 600m có sự phân giới giữa hai chiều không phải là con lươn bằng bêtông cốt thép như thường thấy ở các nơi, mà là một công viên có chiều dài tương ứng và chính giữa len lỏi một dòng kênh xanh. Một khoảng đất được phủ đầy hoa, cây xanh, những lối đi men theo dòng suối róc rách tạo nên cái hồn của Khu Kênh Đào. Nơi đây bất kỳ ai đã một lần đến rồi đi, đều cảm thấy nhẹ nhàng như được trở về thiên nhiên trong lành và giản dị…

Một góc Khu Kênh Đào tại Phú Mỹ HưngKhác với những khu quy hoạch khác tại Phú Mỹ Hưng, Khu Kênh đào rộng gần 37ha này tọa lạc dọc theo con sông quanh năm chan hòa nắng gió, bên kia sông dự kiến quy hoạch sân Golf 36 lỗ. Gần hơn một chút, Khu Kênh Đào còn được ôm gọn bởi 2 công viên đô thị với diện tích gần tròn 16ha. Có người đã ví von Khu Kênh Đào như một “thành phố của cảnh quan và gió” thì cũng chẳng có gì là quá bởi sự giao hòa của thiên nhiên, cây cỏ và hoa lá; sự kết hợp mặt nước, bầu trời và kiến trúc; sự gặp gỡ của nắng gió và những âm thanh tự nhiên như tạo nên một bức tranh đẹp đưa luồng gió mát ùa vào từng ngôi nhà của cư dân Khu Kênh Đào.
Ưu thế thiên nhiên của khu Kênh Đào đã khởi nguồn cho nhiều ý tưởng thiết kế các dự án tại đây với những công trình đầy bản sắc đa dạng của nhiều phong cách kiến trúc trong tương quan hài hòa để cư dân có thể sống thoải mái, nơi nào cũng có thể ngắm cảnh và ngôi nhà giữa thiên nhiên của họ đầy ắp cảnh quan đẹp.
Ngoài những ưu điểm về địa thế, môi trường, kiến trúc… yếu tố tạo nên ưu điểm cho khu Kênh Đào là sự kết hợp với khu Hồ Bán Nguyệt để tạo nên một cảnh quan nhân tạo hiếm có. Dọc bên bờ phía Đông, “phông” của Hồ Bán Nguyệt sẽ là các cao ốc văn phòng, cao ốc thương mại, khu dịch vụ mua sắm, khu giải trí cao cấp và bờ bên kia là khu dân cư quy hoạch hoàn chỉnh. Đêm đến, Khu Kênh Đào và khu thương mại bờ phía Đông Hồ Bán Nguyệt sẽ được phản chiếu trên mặt nước hồ như một bức tranh hữu tình. Hơn hết, cư dân tại The Garden Plaza 1 sẽ là những người được chiêm ngưỡng trọn vẹn những cảnh quan sống thực sự không chỉ tồn tại trong những giấc mơ.
Trong tương lai gần, cư dân từ các khu vực của đô thị Phú Mỹ Hưng sẽ có thể tản bộ đến khu Hồ Bán Nguyệt và thả dọc theo các lối dạo bộ ven hồ để đến các khu dịch vụ mua sắm, giải trí tại The Garden Plaza 1. Với việc hỗ trợ trả góp dài hạn qua ngân hàng, việc mua căn hộ The Garden Plaza 1 sẽ không còn là quá khó cho việc sở hữu những căn hộ tại Phú Mỹ Hưng nói chung và những cư dân The Garden Plaza 1 nói riêng.
Và có lẽ, hiếm có dự án bất động sản nào mà tại đó tầm nhìn của những nhà quy hoạch chiến lược không chỉ vì mục đích lợi nhuận. Mà tại đó, triết lý kinh doanh của họ như một lời cam kết về chiến lược xây dựng nên một đô thị văn minh, cộng đồng nhân văn trong tương lai.
Tường Minh Theo SGGP,

Suy nghĩ về kiến trúc Việt Nam đương đại

2008-05-24T21:20:00.000-07:00

PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục
Tôi nhận được thông báo của HKTSVN về hội thảo “Những vấn đề của KTVN đương đại” không sớm để có thể kịp lùi lại nhìn cho được một thời khoảng, bao quát cho được một không gian của Kiến trúc Việt như mong muốn bởi thời điểm này cái nhìn,vẫn sát gần quá, không dễ gì bao quát nổi.Nhưng gì thì vẫn phải nhìn cho rõ cái đang diễn ra nội tại của Kiến trúc Việt Nam hôm nay từ góc độ người sáng tác – cầm bút. Những bi quan, trăn trở luôn là tâm trạng của những người có trách nhiệm với đời, với nghề và xã hội. Kiến trúc hiện đại ở các nước đang phát triển.Kiến trúc hiện đại bắt đầu từ tư tưởng công nghiệp hoá ở Phương Tây đã nhanh chóng trở thành quá trình toàn cầu hoá, trong lịch sử chưa có phong cách kiến trúc nào lan toả rộng rãi như vậy. Nhìn nhận vấn đề này từ góc độ người sáng tác kiến trúc là một vấn đề không mới, nhưng sẽ làm sáng thêm một số con đường hiện đại hoá Kiến trúc Việt Nam.Ý tưởng về kiến trúc hiện đại hình thành từ cuộc cách mạng công nghiệp, cuộc cách mạng thúc đẩy các vấn đề mới: vật liệu và phương pháp xây dựng mới (sử dụng gang, thép thay thế gạch đá), những nhà đầu tư mới, chức năng mới, và tạo ra các hình thức kiến trúc mới ( nhà ga, kho tàng, nhà cao tầng , thép…) vượt qua các thể lệ và nguyên tắc thiết kế của Kiến trúc tân cổ điển trước đó.Xu thế sáng tạo ra những “phong cách kiến trúc hiện đại” đích thực, không giống các thời đại trước, đã dần lan rộng trên toàn thế giới, là nguyên nhân gây nên sự khủng hoảng cho các kinh nghiệm xây dựng truyền thống. Hơn thế nữa công nghiệp hoá đã phá vỡ thế giới thủ công và thúc đẩy cho truyền thống sụp đổ nhanh chóng. Máy móc đã tạo nên sự chia rẽ giữa công việc chân tay , trí óc và thẩm mỹ trong công trình hiện đại về cơ bản mang tính thực dụng và tiêu chuẩn hoá. Điều đó đánh mất sự hoàn thiện vốn là tính đặc trưng và sự lôi cuốn mỹ cảm của các sản phẩm truyền thống.Sau những năm 1940 và 1950 kiến trúc hiện đại vươn tầm ảnh hưởng đáng kể lên những quốc gia “kém phát triển” và ở đây chúng thường thiếu chất thơ và chiều sâu tư tưởng để có thể trở thành kiệt tác của trào lưu hiện đại. Chủ yếu những nước đang phát triển du nhập hình mẫu của “ phong cách quốc tế” do tính hợp lý trong sử dụng và xây dựng rẻ tiền. Kiến trúc theo phong cách này nhanh chóng đối lập với sự lạc hậu và chậm phát triển của thời kỳ trước, tác động lên xu hướng phát triển đô thị và kiến trúc địa phương. Xu hướng hiện đại phát triển nhanh chóng trong thập niên 60,70 ( Đông Nam á , Irắc, Nigieria) đã chuyển nền kinh tế nông thôn , nông nghiệp sang nền kinh tế đô thị và công nghiệp chỉ trong một thế hệ. Những phương tiện hiện đại( trong đó có kiến trúc hiện đại) du nhập từ bên ngoài đã gây nên sự đảo lộn giữa mới – cũ, đô thị – nông thôn về mặt văn hoá và xã hội. Cho đến nay các trung tâm đô thị đã mọc lên nhanh chóng trên thế giới và cả Đông nam á dường như mang sắc thái của khu Manhanta, Newyork hơn là sắc thái địa phương, dân tộc mà kiến trúc lịch sử của họ đã lưu truyền lại hàng ngàn năm trước.Trong suốt một thế kỷ , kiến trúc hiện đại đã tỏ rõ ưu điểm về kỹ thuật và hiệu quả trong hoạt động. Nhưng chúng lại xa lạ với kiến cảnh quan văn hóa và cảnh quan tự nhiên của địa điểm. Yếu điểm này của kiến trúc hiện đại càng bộc lộ rõ khi kinh tế tăng trưởng, con người không chỉ cần một không gian tiện nghi mà lớn hơn cả là không gian tinh thần, không gian thẩm mỹ( điều mà kiến trúc truyền thống qua nhiều thế kỷ đã tạo dựng được)Kiến trúc hiện đại có mặt tại Việt Nam – những thời kỳ đầu tiên.Sự thèm khát thiên nhiên, cảm nhận được vẻ đựo của con người, địa điểm, sự gắn bó với một vùng đất làm con người hiện đại ngày càng hướng tới một nền kiến trúc địa phương nhưng vấn khai thác hiệu quả các vấn đề về tổ chức chức năng và phương tiện kỹ thuật của kiến trúc hiện đại. Phải chăng đây cũng là tư tưởng chúng ta muốn hướng tới? Nền Kiến trúc Việt truyền thống nảy sinh từ cuộc sống cần lao nuôi dưỡng trong văn hoá làng xã hàng ngàn năm đã đạt được sự kết tinh của vẻ đẹp và sử dụng. Căn tính của Kiến trúc Việt phải chăng là sự “kiệm lời, linh hoạt” trong tổ chức không gian chức năng nhằm đạt tinh thần thẩm mỹ của sự hoà nhập - với thiên nhiên, cây cỏ, bầu trời.Thử nhìn lại Kiến trúc Việt Nam những chặng đầu tiên tiếp xúc giao thoa với Kiến trúc hiện đại thế giới. Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương ra đời năm 1925 đã đưa ra tôn chỉ đào tạo các nghệ sỹ, kiến trúc sư những hiểu biết về phương Tây (được hiểu là nghệ thuật hiện đại thời kỳ đầu) và cả phương Đông – như một phong cách bản địa và thực sự phải phát huy được “sức sáng tạo của Việt Nam” ( theo Carinne D.M). Tư tưởng này đã làm nên một thế hệ kiến trúc sư thứ nhất ở Việt Nam với sự ra đời phong cách Đông Dương nổi tiếng để lại dấu ấn trong lịch sử Kiến trúc Việt Nam thời cận và hiện đại. Các kiến trúc sư thế hệ thứ nhất của trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương sử dụng kỹ thuật và vật liệu mới, nhưng không bao giờ xa rời vẻ đẹp mộc mạc, thanh tao của Kiến trúc Việt truyền thống, vốn chống lại sự mầu mè, phô trương, nặng nề.Thời kỳ hoà bình lập lại, kiến trúc Việt Nam có nền tảng xã hội chủ nghĩa với phương châm thiết kế: “ Thích dụng, bền vững, mỹ quan trong điều kiện có thể”. Kiến trúc thời kỳ này có nhiều cống hiến khi cho ra đồi một phong cách trong sáng cô đọng , phù hợp với đời sống cán bộ công nhân viên chức XHCN, về thực chất gần gũi với kiến trúc công năng thời kỳ đầu. Trong chiến tranh chống Mỹ, kiến trúc hiện đại vẫn phát triển ở nước ta thông qua các nguyên lý kiến trúc của trường phái Xô Viết, toàn diện hơn, đầy đủ hơn, chú trọng đến công nghiệp hoá cấu kiện, tính thống nhất của hệ thống modul và tiêu chuẩn hoá các loại hình kiến trúc. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng về học thuật để đào tạo và sáng tác kiến trúc. Kiến trúc Việt Nam. Thời kỳ này phát triển đầy đủ các loại hình thông dụng: trường học, nhà ở , chung cư, nhà văn hoá, trụ sở, bách hoá, nhà máy…với ngôn ngữ kiến trúc giản dị, ảnh hưởng bởi kiến trúc Liên Xô cũ (còn nhiều dấu vết ở cấu tạo mái và hệ thống panel sàn) các sáng tác kiến trúc tốt đều mang tính cơ bản của các nguyên tắc loại hình kiến trúc (typology) và thống nhất về phong cách ( chủ yếu là các hình hộp chạy dài, ít trang trí như là các trường đại học, các chung cư lắp ghép tấm lớn…) Ở miền Nam Việt Nam, thời kỳ những năm 50, 60 (thế kỷ 20) các kiến trúc sư thế hệ thứ hai đã theo đựơc tư tưởng của thế hệ thứ nhất thông qua việc sử dụng tối đa nguyên tắc thiết kế khí hậu. Những công trình hiện đại như Dinh độc lập, đại sứ quán Mỹ, khu nhà ngân hàng cao tầng trên đường Nguyễn Huệ, đại học Y đều có chung một ngôn ngữ của phong cách Kiến trúc nhiệt đới hoá nổi tiếng cả Đông Nam Á thời đó, tạo nên tính bản địa cao của Kiến trúc hiện đại Việt Nam Những vấn đề đang phải đối mặt.Từ thời kinh tế thị trường năm 1985 đến nay kiên trúc Việt Nam đổi thay mạnh mẽ. Đô thị hoá rộng khắp và các dự án mọc lên như nấm (sau 1996). Các loại hình kiến trúc của thời kỳ phát triển này là nhà chia lô, khách sạn, văn phòng cho thuê, khu công nghiệp, chế xuất tập trung và các khu đô thị mới cao tầng. Nhưng về phong cách và tính thẩm mỹ, thậm chí về công năng lại tụt hậu đáng kể so với thời kỳ trước. Ở các đô thị lớn, do hệ quả của dự án, thành phố đã bị xé lẻ thành nhiều mảnh riêng riêng biệt, ngôn ngữ kiến trúc vụn vặt chắp vá, tính tổng thể xưa kia vốn là nền tảng của vẻ đẹp đô thị nay bị phá vỡ, làm tổn hại nặng nề đến bộ mặt thành phố. Có thể nói “ thành phố của dự án” tương đồng với thuật ngữ “thành phố bị phá vỡ cấu trúc” đang đại diện cho kiến trúc đô thị thời mở cửa.Hệ quả của sự “bơ vơ” về tư tưởng của kiến trúc hiện nay đang thể hiện rất rõ trong sáng tác và đào tạo kiến trúc sư cả nước. Không phủ nhận vẫn có những tác phẩm và đồ án sinh viên xuất sắc…, song nhìn chung thể hiện sự hẫng hụt trong học thuật và lý luận của kiến trúc. Kiến trúc thời bao cấp không còn đáp ứng được xã hội. Kiến trúc mới chưa kịp ổn định thì gặp phải làn sóng dự án đầu tư vì mục đích thương mại, vùi lấp các mảng sáng để lại nhiều khoảng trống và miền tối trong sáng tác.Xem xét lại kinh nghiệm các nước đang phát triển đã trải qua thời kỳ tương tự cho thấy những vấn đề nảy sinh từ quá trình hiện đại hoá nhanh chóng đã thấy rõ qua nhưng ví dụ về kiến trúc Nhật Bản và Mỹ Latin ở đầu thế kỷ 20, trong những thập kỷ tiếp theo sau Chiến Tranh Thế Giới lần 2 rất nhiều vùng khác trên thế giới, đặc biệt là ở Châu Phi, và Trung và Viễn Đông cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi quá trình này. Ở đây phải lưu ý rằng đôi khi chủ nghĩa hiện đại được chào đón như là một công cụ có ích để chuyển biến xã hội ( như là ở Ấn Độ chẳng hạn). Nhưng đôi khi nó chỉ đơn giản là một phần trong dự án đầu tư mang tính quốc tế- trong trường hợp này, sự xuất hiện của nó thường được gắn với những công việc kính doanh quốc tế. Trong trường hợp công trình như vậy thường thô thiển và thiếu đi sự nhạy cảm của truyền thống , giá trị văn hoá và khí hậu địa phương. Thậm chí nếu ở đó có những kiến trúc sư say mê tái thể hiện những truyền thống địa phương, thì họ cũng sẽ gặp khó khăn trong việc tìm ra tính bản địa để thích ứng với những chức năng hiện đại. Điều này cũng đang xảy ra ở Việt Nam hiện nay.- Xung đột giữa cái mới và cái cũ luôn là một dạng khủng hoảng của quá trình công nghiệp hoá. Nhưng có ít nhất hai sự khác nhau cơ bản; trường hợp thứ nhất những quốc gia “tiến tiến” tự tạo ra cuôc cách mạng công nghiệp (industrial revolution); đã trải qua gần một thế kỷ để điều chỉnh những thay đổi có ảnh hưởng sâu rộng về mặt văn hoá và xã hội đi kèm với nó. Trường hợp thứ hai là các nước thế giới thứ 3 phát triển nhanh chóng trong thập kỷ 60s,70s và 80s (ví dụ như Iran và Nigeria, Hàn quốc, Malaysia…) với những công cụ có nguồn gốc kỹ thuật, vật liệu từ bên ngoài (trong đó có Kiến trúc). Không có gì ngạc nhiên rằng sự đảo lộn giữa cái mới và cũ, đô thị và nông thôn về mặt văn hoá xã hội có lẽ cũng xuất hiện cùng thời điểm này.- Người ta nhận thấy thời kỳ này những tầng lớp mới phất dường như muốn tách bản thân họ ra khỏi những giá trị lịch sử của quê hương họ để chạy theo cái gọi là “sự tự do tiêu dùng” của Phương Tây. Họ trở nên ham muốn những hình ảnh hào nhoáng, chú trọng vào sự phô trương và loè loẹt để có thể khẳng định vị thế riêng của mình. Trong khi các công trình Kiến trúc trông có vẻ bề ngoài hiện đại (không phải là kiến trúc hiện đại đích thực) còn đang được xem xét ở Phương Tây thì chúng đã trở nên thịnh hành ở thế giới thứ ba. Mỉa mai thay quá nhiều quốc gia vừa mới được giải phóng khỏi sự cai trị thuộc địa lại nhanh chóng bị thuyết phục sử dụng lại những dạng thức kiến trúc Phương Tây tầm thường đã lạc hậu ngay ở chính quốc, như trường hợp hội chứng Kiến trúc Pháp cổ ở Việt Nam chẳng hạn.- Thiết kế hiện đại mang tính quốc tế rẻ tiền với những tiêu chuẩn sáo rỗng- thường có nhứng tấm kính phẳng lớn, thịnh hành ở các nước nghèo thực chất là những ban công hình bầu dục, sảnh được chạy điều hoà với những cửa sổ kính mầu, những khung bê tông màu trắng.v.v… đang hút nguồn tài chính xây dựng của các quốc gia này, Le Corbusier đã đúng khi ông đưa ra ý kiến rằng máy móc đã gây ra một cuộc cách mạng tự thân của nó và cuộc cách mạng này thì đã vượt qua cả ý thức hệ xã hội. Kiến trúc hiện đại đang cố gắng giải quyết vấn đề của mình ở Phương Tây thì giờ đây đang gây ảnh hưởng ở những nơi đang phải.Vấn đề này có thể lý giải tại sao Việt Nam chưa thể có Kiến trúc riêng của mình như thời kỳ trước trong lịch sử. - Con đường để thoát khỏi bế tắc này là cố gắng kết hợp những giá trị bản địa và giá trị du nhập. Tuy nhiên phải tránh “Chủ nghĩa Bản Địa rởm” – với sự gắn kết một vài môtyt mang tính lịch sử bề nổi của nó. Có lẽ sự hợp lý hơn cả là cần tìm kiếm “chủ nghĩa hiện đại khu vực” (local modernism) đã bắt đầu ở một vài nước vào thập kỷ 30 và ở Việt Nam thông qua phong cách Đông Dương vào thời kỳ nay. Xu hướng này tiếp diễn dưới những hình thức khác vào những thập kỷ 40-50 trên thế giới, ở miền Nam Việt Nam những năm 60,70. Đây là nỗ lực nhằm rút những kinh nghịêm truyền thống địa phương và hoà trộn chúng với ngôn ngữ kiến trúc hiện đại có chọn lọc và kiểm chứng thông qua sự diễn giải Kiến trúc. Con đường tìm kiếm sự biểu đạt để thích ứng địa phương thành một hình thức hiện đại phù hợp với những điều kiện xã hội đang thay đổi sang công nghiệp hoá là một hướng đi hợp lý. Tuy nhiên không có một lối ra nào có thể đảm bảo thành công khi những người chưa đạt độ chín về chuyên môn đang nắm các cơ hội hành nghề gây nguy cơ tạo ra các kiến trúc không hài hoà giữa các biểu hiện truyền thống và hiện đại như trường hợp ở Việt Nam của chúng ta hiện nay.- Sự thông thương giữa những quốc gia đã công nghiệp hoá và đang công nghiệp hoá cũng đã có những sự xung đột về những cách thức thiết kế và xây dựng. Kiến trúc hiện đại cho rằng có một sự phân chia trong lao động giữa các kiến trúc sư, nhà sản xuất, kỹ sư và những người thợ xây dựng, nhưng ở nhiều nước “kém phát triển” có ít mức độ phân chia hơn Kiến trúc đắt tiền nhập khẩu, được sản xuất hàng loạt nhưng hoàn toàn không tính đến một chút kinh nghiệm và thực tế địa phương về xây dựng và lao động đây là van đề lớn. Kết quả các Kiến trúc hiện đại ở đây mâu thuẫn với những truyền thống thủ công lâu đời hàng thê kỷ trong việc xử lý kỹ thuật và vật liệu địa phương. Tính hợp lý thực tế của phong cách địa phương bị hạ thấp, và những chi tiết và những trực giác tinh tế của người thợ thủ công đã bị thay thế bởi những thành phần xây dựng mang tính công nghiệp xấu xí, hàng loạt và vô cảm. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến bộ mặt kiến trúc tạp nham hiện nay.Chúng ta có thể viện dẫn câu của Hanssan Fathy một kiến trúc sư khởi nguồn của xu hướng tìm tính địa phương trong Kiến trúc hiện đại : “Hiện đại không bắt buộc có nghĩa là sự xáo trộn, và sự thay đổi thị không phải luôn luôn để trở nên tốt hơn…Truyền thống thì không có nghĩa là lạc hậu và cũng không phải là sự đồng nghĩa với sự không phát triển … truyền thống là sự tương đồng mang tính xã hội của thói quen con người, và trong nghệ thuật nó có hiệu quả tương tự như giải phóng người nghệ sĩ khỏi những ảnh hưởng và những quyết định không cần thiết, để anh ta có thể tập trung toàn bộ cho những quyết định quan trong nhất trong tác phẩm”.Phần lớn các trào lưu kiến trúc đều là sản phẩm của xã hội. Những giá trị tôn giáo, khí hậu, công nghệ, và các cấu trúc chính trị xã hội quyết định yêu cầu và phong cách của Kiến trúc. Ngày nay với việc đi lại bằng máy bay, vơi những phương tiện thông tin liên lục địa, phim ảnh, các cấu trúc kinh tế toàn cầu và giao lưu văn hoá, thế giới trở nên nhỏ bé hơn và rất nhiều ảnh hưởng qui định phong cách mang tính quốc tế dựa trên công nghệ và kinh tế học… Nhưng ngay cả khi chấp nhận Phong Cánh Quốc Tế thì công nghệ và nhân tố kích thích từ bên ngoài, không nên thắng thế các nhân tố truyền thống. Các qui tắc mới đúng đắn trong thực tế Kiến trúc hiện đại là sự tìm kiếm tính địa phương, phù hợp với người dân và địa điểmKiến trúc sư – con người chủ thể với hoạt động sáng tạo là khâu then chốt tạo nên chất lượng Kiến trúc.Trở lại thực tế Việt Nam, chính sách mở cửa tạo điều kiện phát triển kinh tế và phồn vinh của đất nươc. Trong đó đáng kể nhất là sự giải phóng các động lực phát triển đô thị mà người ta thường gọi là trào lưu đô thị hoá. Chắc không ai hình dung ra sự mở rộng đến thế phạm vi các thành phố, thị xã và các dự án đô thị ở nước ta trong 10 năm qua. Đội ngũ kiến trúc sư nhờ vậy cũng trưởng thành nhanh chóng và đã đáp ứng đựơc nhu cầu thị trường thiết kế Quy hoạch - Kiến trúc.Trong thời kỳ mở của với các điều kiện phát triển đô thị như vậy lẽ ra bộ mặt Kiến trúc của Việt Nam phải có sự đổi mới cơ bản, Kiến trúc đương thời phải có những khu phố, công trình vượt trội, đánh dấu thời kỳ trưởng thành của Đô thị hiện đại, xứng với đồng tiền bỏ ra của nhân dân. Ngược lại với qui luật biện chứng thống nhất giữa điều kiện vật chất và tinh thần của xã hội dô thị Kiến trúc lại thiếu những tác phẩm lớn thiếu sự tác động của yếu tố con người- kiến trúc sư và chủ thể sáng tác trong các tác phẩm.Trong các giai đoạn trươc, nền kinh tế suy giảm vị chiến tranh và bao cấp, phương tiện vật chất cho Kiến trúc rất thơ sơ, lạc hậu nhưng các giá trị tinh thần vẫn được duy trì trong các sáng tác (Các giải thưởng quốc tế có uy tín mang đậm tính nhân văn của người Việt – làng nổi, làng sinh thái, giữ gìn phố cổ Hà Nội …) Trong cuốn sách “Từ hiện đại đến truyền thống” rất nổi tiếng của GS. Trần Đình Hượu đã chỉ ra nhiều yếu tố quyết định bản chất của dân tộc - hiện đại trong quá trình hiện đại hoá. Trong đó yếu tố gốc để xây dựng con người chủ thể của quá trình đó là xã hội hoá. May mắn thay giới Kiến trúc gần như đi đầu trong việc xã hội hoá các nghành nghề chuyên môn ở Việt Nam. Đáng lẽ điều này phải trở thành điểm mạnh để đạt đến các tác phẩm có thể làm nên thế hệ thứ 3, thứ 4 sáng tạo Kiến trúc.Cũng thử nhìn nhận vài nét về con người sáng tác Kiến trúc hiện nay tại Việt Nam:Việc hành nghề Kiến trúc “được” coi là một dạng dịch vụ trong cơ chế thị trường nên các tổ chức tư van thiết kế trở thành đon vị kinh doanh dịch vụ, khiến các kiến trúc sư trước hết phải lo hiệu quả kinh tế và chịu sức ép rất lớn về vật chất, đẩy nhiệm vụ sáng tác xuống thứ yếu. Hơn nữa, người kiến trúc sư không có cơ hội và điều kiện để bảo vệ thành quả lao động sáng tạo của mình. Sức ép về tiến độ thời gian cộng với sự hạn chế về nhân lực trong mỗi tổ chức thiết kế làm cho người thiết kế ít có điều kiện được làm việc toàn vẹn như ý muốn.- Hoạt động tư vấn thiết kế đã chịu sự khống chế về quản lý nhà nước (bởi Luật xây dựng, Tiêu chuẩn & Quy phạm xây dựng, Điều lệ Quản lý xây dựng cơ bản,…) còn bị ràng buộc bởi nhiều cơ quan quản lý (vốn đầu tư, thẩm định & cấp phép, quy hoạch – Kiến trúc, địa chính, môi trường ,…) Công tác quản lý xây dựng cơ bản được tăng cường nhưng lại tạo nhiều phiền phức cho công tác thiết kế. Trình tự phê duyệt một dự án phải qua nhiều cấp, nhiều thủ tục, nhưng không thực sự hiệu quả, chẳng những không phát huy được sáng tạo nghệ thuật mà còn tạo ra những khuôn mẫu máy móc mà chất lượng chỉ đạt mức trung bình.- Người kiến trúc sư thiết kế còn bị ràng buộc quá nhiều trách nhiệm (ngoài phạm vi chuyên môn), bị lệ thuộc quá nhiều vào chủ đầu tư và các cơ quan quản lý (về thủ tục và tài chính). Vai trò chủ thể của người kiến trúc sư lại bị xem nhẹ, lao động sáng tạo của kiến trúc sư chưa được đánh giá đúng mức: đơn giá thiết kế quá thấp ( chỉ bằng 1/3-1/4 của nước ngoài), mức chi phí thực tế còn thấp hơn nữa. Vai trò phản biện xã hội của Hội kiến trúc sư và tiếng nói chuyên môn của giới kiến trúc sư nói chung chưa được coi trọng khiến cho kiến trúc sư không có điều kiện phát triển nhân cách độc lập – là phẩm chất hàng đầu của con người chủ thể trong sáng tạo. Có lẽ đây là nguyên nhân chính có thể giải thích phần nào sự đáng buồn của bộ mặt Kiến trúc đô thị của Việt Nam hôm nay.

Đẹp Fashion show 6: Thăng hoa từ kiến trúc đương đại

2008-05-24T21:17:00.001-07:00

Đẹp Fashion show 6: Thăng hoa từ kiến trúc đương đại
Hình ảnh của DFS 6.
(Dân trí) - Năm show diễn đẳng cấp đã đi qua, dấu ấn không thể phai mờ của những “Cơn ác mộng của người thợ may”, “Thời trang và ánh sáng”… đã thôi thúc Đẹp Fashion Show trở lại với chủ đề “Cảm hứng đương đại” (Urban Inspiration), với những ảnh hưởng ấn tượng đầy ngẫu hứng của kiến trúc…
Lần tái ngộ này, Đẹp Fashion Show (diễn ra vào tối 28/12), mang phong cách trình diễn thời trang kinh điển, không cầu kỳ ở nội dung như những vở thời trang trước, nhưng tạo ấn tượng bởi lần đầu tiên mang tới sự kết hợp hài hòa và tinh tế giữa hai lĩnh vực nghệ thuật đều coi trọng tính sáng tạo rất cao là thời trang và kiến trúc. Đây cũng là lần đầu tiên, trên sàn catwalk, người xem sẽ được chứng kiến xu thế đương đại của kiến trúc thể hiện trong thời trang, và ngược lại, thời trang hội tụ và hiện thực hóa những đặc thù của kiến trúc một cách kỳ thú.

Nhà thiết kế cũng sẽ giống như kiến trúc sư, dùng óc sáng tạo và tài năng của mình để tạo nên một kết cấu kiến trúc đặc biệt - kiến trúc thời trang dành cho cơ thể con người. Đó quả thực sẽ là nơi giao thoa giữa hai lĩnh vực nghệ thuật lớn, để thăng hoa vẻ đẹp của một nghệ thuật thứ ba đặc biệt có cá tính của hình khối, đường nét và uyển chuyển, cuốn hút của màu sắc và chất liệu…, tất cả những gì làm sinh động hình ảnh đương đại đa chiều.

Ý tưởng “Cảm hứng đương đại” của Đẹp Fashion Show (DFS) 6 mang đậm dấu ấn kiến trúc của Tadao Ando rất nổi tiếng tại Nhật Bản với tính chất đơn giản mà hiện đại, với sự kết hợp vô cùng khéo léo và hài hòa giữa các yếu tố cấu trúc và chất liệu, khí và ánh sáng. Cả không gian của thời trang sẽ hòa quyện trong không gian của kiến trúc Tadao Ando, mang lại cảm giác vừa mới lạ vừa hấp dẫn mạnh mẽ. Ngôn ngữ của thời trang sẽ thống nhất cùng ngôn ngữ của kiến trúc tạo nên những đột phá bất ngờ với sự kết nối của các đường thẳng, những nhát cắt, đường cong tạo ra cấu trúc đẹp của những sản phẩm sáng tạo.

Tại Đẹp Fashion Show 6 - “Cảm hứng đương đại”, nhà thiết kế Võ Phan Huy - tác giả bộ sưu tập “Nốt trầm trong khuông nhạc đêm” sẽ không thể tham gia vì anh không thể mua vé máy bay từ nước ngoài về Việt Nam kịp. Võ Phan Huy tỏ ra rất nuối tiếc vì lỡ hẹn với chương trình thời trang đẳng cấp này và mong muốn được tham gia vào những show diễn sau. Như vậy, sẽ chỉ còn có 5 nhà thiết kế tham gia chương trình là Đỗ Mạnh Cường, Hoàng Ngân, Trương Thanh Hải, Mai Lâm và Nguyễn Đức Duy.

Cùng với tạp chí Đẹp, toàn bộ ê-kíp lần này, với nhiều tên tuổi quen thuộc và đã thành danh như: Hương Colour (giám đốc sáng tạo), Xuân Lan (đạo diễn Catwalk), Trí Minh (âm nhạc), Dũng Martin (ánh sáng), Phạm Hoàng Nam (cố vấn dàn dựng), và sự góp mặt của tài năng kiến trúc trẻ của Việt Nam - kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hiệp với sáng tạo dành cho không gian của DFS 6 sắp tới. Được biết, Samsung tiếp tục là nhà tài trợ chính cho chương trình DFS, bên cạnh đó còn có Lancôme - nhà tài trợ trang điểm và Relligio - nhà tài trợ giày dép & phụ kiện…

Show trình diễn đã thành thương hiệu nổi tiếng DFS sẽ diễn ra vào hồi 20 giờ, ngày 28/12 tại nhà hát truyền hình HTV.

P.V

Tháp Truyền thông Montjuic & Nhà ga Lyon

2008-05-24T21:04:00.000-07:00

Tháp Truyền thông Montjuic
Tháp truyền thống Montjuic (Torre Telefónica) là một tháp viễn thông tại khu lân cận Montjuïc của Barcelona, Tây Ban Nha. Do Santiago Calatrava thiết kế, công việc xây dựng tháp bắt đầu năm 1989 và được hoàn thành năm 1992. Tháp màu trắng được xây dựng cho Telefónica để phủ sóng truyền hình Thế vận hội Olympic Mùa hè năm 1992 tại Barcelona. Tháp cao136m (446 feet) tọa lạc tại khu Olympic và tiêu biểu cho một lực sĩ đang cầm ngọn lửa Olympic. Đế tháp được lát bằng 'trencadís', tức kỹ thuật khảm của Gaudí được tạo ra bằng những miếng ngói vỡ.

Do sự định hướng của tháp, nó hoạt động như một đồng hồ mặt trời khổng lồ mà sử dụng quảng trường Europa để định giờ. Các góc nhìn khác nhau về Tháp truyền thống Montjuic(ảnh structurae):

Nhà ga Lyon Saint Exupéry Tọa lạc tại Lyon thông qua con đường vòng cho phép liên lạc với Phi trường Lyon St Exupér, nhà ga cùng tên được ký giữa calatrava và Văn phòng Nhà ga. Đặc biệt, người ta sẽ giữ lại chữ viết kiến trúc của Calatrava (người thắng giải cuộc thi do Rhone-Alps Region tổ chức) và sự bay bổng trữ tình về phòng đợi của ông. Con chim bằng kim loại cấu tạo bằng kết cấu bê-tông trắng đỡ mái che của thềm nhà ga, nột tổng thể oai vệ và sinh động nhưng một thời gian dài đã không cân xứng với sự lui tới thường xuyên của nó. Một số hình ảnh về Nhà ga Lyon Saint Exupéry (ảnharchiguide.free):

Tìm về bản sắc Văn hóa Việt Nam

2008-05-24T21:00:00.000-07:00

Tìm kiếm bản sắc dân tộc cũng giống như đi tìm hồn quê. Đó là cuộc kiếm tìm nhiều khi thật vô vọng. Ít ai không cảm nhận được nó, thấy nó là một hiện hữu, một hiện thực. Nhưng tới gần thì nó cứ như bóng trong gương, trăng đáy nước, ảo ảnh trên sa mạc. Người tìm kiếm luôn phải đối diện với những câu hỏi nát óc: bản sắc là đơn thể hay tổng thể? thuộc nội dung hay hình thức? là thuộc tính hay phẩm chất? gồm cả tiêu cực hay chỉ thuần tích cực? là di sản hay luôn là tài sản? bất biến hay hằng biến? đóng hay mở? chỉ là kết tinh hay luôn là quá trình? là bệ phóng hay rào cản? chỉ khư khư giữ lấy hay cần cả cải cách làm mới? v.v... Dường như đó là vấn đề luôn làm vô vọng mọi nỗ lực nắm bắt thì phải. Nó chỉ cho người ta đến gần, chỉ tiệm cận chứ khó mà tiếp cận, khó mà chiếm lĩnh.

Xung quanh câu hỏi về nguồn gốc, có người muốn tìm những yếu tố qui định bản sắc một dân tộc. Như vấn đề môi trường sinh thái, vấn đề văn hóa và lịch sử, thậm chí, vấn đề gene. Nhiều người đã nghĩ đến yếu tố Nho giáo trong văn hóa và yếu tố tiểu nông trong sản xuất như là những nhân tố quan trọng qui định, chi phối bản sắc Việt... Tôi quan tâm nhiều hơn đến câu hỏi về bản chất. Để trả lời câu hỏi bản sắc là gì, trước đây, người ta thường nghiêng về tìm kiếm các đơn thể. Đến nay, việc chỉ ra một số cái này hay cái kia, rồi bảo rằng đó là bản sắc của dân tộc không còn là cách nhận diện tin cậy nữa rồi. Giữa cái và kiểu, xem ra bản sắc thật, nghiêng về kiểu nhiều hơn. Người Việt mình tài hoa. Đúng rồi. Nhưng bảo đó là bản sắc thì không đúng. Nói thế khác nào bảo người các dân tộc khác không tài hoa, khác nào xem tài hoa là độc quyền của người Việt. May chăng, có thể thấy dấu ấn nằm ở kiểu. Tài hoa kiểu này ra người Trung Quốc, tài hoa kiểu kia ra người Khơmer, tài hoa kiểu nọ ra người Nhật Bản, tài hoa kiểu khác ra người Việt Nam... Vì thế, ở phần tích cực, phần ưu điểm, bản sắc không chỉ nằm ở các giá trị, mà còn nằm ở cung cách tạo ra các giá trị, lựa chọn các giá trị nữa.
Tôi nghĩ, vẫn về phần tích cực thôi, bản sắc nằm nhiều ở kiểu lựa chọn những giá trị sống. Nói giá trị sống là nói giá trị tổng quát, có khả năng bao trùm tất cả mọi khía cạnh của việc sống và sáng tạo đối với mỗi cá thể cũng như đối với từng cộng đồng (nó không đơn thuần chỉ là 12 giá trị mà chương trình giá trị cuộc sống của Liên hợp quốc chủ trương). Việc cá nhân hay cộng đồng chọn loại giá trị này mà không chọn loại giá trị khác, xem trọng loại giá trị này hơn loại giá trị khác, chính là một khía cạnh quan trọng của bản sắc. Do đó, nếu xem bản sắc bao giờ cũng có phía kết tinh và phía biến đổi, thì nội dung các giá trị là phần dễ biến đổi (động), còn kiểu lựa chọn các giá trị khó biến đổi hơn (tĩnh). Có thể so sánh tương quan giữa giá trị và kiểu lựa chọn các giá trị trong bản sắc văn hóa với tương quan giữa phần ngữ pháp và từ vựng trong một ngôn ngữ. Ngữ pháp là phần tương đối ổn định, từ vựng thì biến đổi không ngừng. Vì thế, có thể xem kiểu lựa chọn như là một hạt nhân tương đối ổn định, giúp định dạng cho phía kết tinh của bản sắc. Không có sự định dạng này, thì cũng không thể có cái gọi là bản sắc.
Song, dù là hạt nhân chi phối việc lựa chọn giá trị, nhưng kiểu lựa chọn này cũng không hoàn toàn nhất thành bất biến. Nó chỉ là phần ổn định hơn cả để có thể có một định dạng nào đó cho bản sắc mà thôi. Bản thân nó cũng không thể không biến đổi, dù biến đổi khó hơn, chậm hơn. Vì thế, tôi tin rằng bản sắc của một dân tộc cũng như một cá thể nằm rất nhiều ở quá trình: quá trình liên tục lựa chọn để tự phủ định và khẳng định nhằm vừa định dạng vừa làm mới khuôn mặt của mình trong không gian và thời gian. Tức là một quá trình tích cực nhằm sáng tạo ra chính mình.
Đời sống văn hoá của con người trong ngôi nhà ở gồm đời sống văn hoá cá nhân và đời sống văn hoá gia đình. Mỗi con người trong mỗi gia đình vừa có những hoạt động văn hoá riêng, vừa tham gia những hoạt động văn hoá tập thể cùng các thành viên trong gia đình. Chính những hoạt động tập thể dựa trên một hệ thống các chuẩn mực và các giá trị chung đã liên kết các thành viên trong gia đình lại thành một đơn vị cộng đồng gắn bó.
Đời sống văn hoá cá nhân đòi hỏi có không gian cho những hoạt động riêng tư, đời sống văn hoá gia đình đòi hỏi có không gian cho những hoạt động tập thể của mọi thành viên trong gia đình. Vì vậy, trong mỗi ngôi nhà ở cần có những phòng riêng cho sinh hoạt cá nhân để hoạt động riêng của người này không ảnh hưởng đến người khác, và những phòng chung cho sinh hoạt tập thể gia đình như làm việc, ăn uống, tiếp khách….Mỗi ngôi nhà hay một căn hộ quá nhỏ sẽ hạn chế các hoạt động văn hoá của các thành viên, kìm giữ đời sống văn hoá gia đình ở trình độ thấp. Với ý nghĩa đó mà người ta cho rằng cộng đồng nhà ở, nhất là nhà ở đô thị là thước đo sự thịnh vượng, thể hiện cấu trúc bên trong của nền văn hoá, thậm chí cả nền văn minh của dân tộc.
Chính yêu cầu phân chia và bố cụa không gian một ngôi nhà ở theo các hoạt động văn hoá riêng tư và các hoạt động văn hoá tập thể đã làm cho nghệ thuật kiến trúc nhà ở ra đời. Dĩ nhiên, đời sống văn hoá của con người không thể bó hẹp trong không gian ngôi nhà ở. Con người còn sống thành cộng đồng lớn và tổ chức cộng đồng thành xã hội. Những con người trong cùng một cộng đồng lại có những hoạt động văn hoá tập thể dựa trên một hệ thống các gia trị và chuẩn mực chung cho cộng đồng đó, và như thế họ có thêm đời sống văn hoá cộng đồng. Những hoạt động này không những liên kết họ thành một khối mà còn làm cho họ mang những nét chung trong đời sống văn hoá của mỗi người và những sản phẩm từ các hoạt động văn hoá của họ cũng mang những nét chung đặc trưng cho cộng đồng, cái mà ta gọi là bản sắc văn hoá cộng đồng hay BẢN SẮC DÂN TỘC.
Một trong những sản phẩm đó là kiến trúc. Từ xưa, bản sắc dân tộc trong kiến trúc thường được thể hiện ở vật liệu đại phương, ở sự phù hợp với đìâu kiện khí hậu, địa lý đại phương, lối sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng và những quan niệm triết lý của người đại phương, ở những hình thức và chi tiết kiến trúc địa phương. Ngày nay trong xu thế toàn cầu hoá, kỹ thuât5 công nghệ và các vật liệu xây dựng địa phương truền thống sẽ bị thay thế bởi kỹ thuật – công nghệ hiện đại và các vật liệu có tính quốc tế. Ba yếu tố đó tạo thành tính hiện đại trong kiến trúc. Như vậy tính dân tộc trong kiến trúc bị thu hẹp phạm vi trong sự phù hợp với điều kiện địa lý, khí hậu, lối sống, tín ngưỡng của người bản địa. Nhưng tất cả các yếu tố đó đều được thể hiện trong đời sống văn hoá của các thành viên trong cộng đồng….nên bản sắc dân tộc của kiến trúc chỉ có thể được phản ánh, được tìm thấy ở cái không gian ngôi nhà, không gian của ngôi nhà Việt Nam phải được bố cục sao cho phù hợp với đời sống văn hoá của người Việt Nam.
Bản sắc không phải là cái gì nhất thành nhất biến. Văn hoá dân tộc luôn là sản phẩm của sự hội nhập các yếu tố văn hoá từ các miền địa lý khác nhau và kết hợp các yếu tố này như thế nào còn tuỳ thuộc. Kiến trúc là một bộ phận của văn hoá nên cũng là sản phẩm tích hợp ngẫu nhiên của các yếu tố lịch sử, các yếu tố nội sinh và các yếu tố bên ngoài.
Đời sống văn hoá của con người trong ngôi nhà ở gồm đời sống văn hoá cá nhân và đời sống văn hoá gia đình. Mỗi con người trong mỗi gia đình vừa có những hoạt động văn hoá riêng, vừa tham gia những hoạt động văn hoá tập thể cùng các thành viên trong gia đình. Chính những hoạt động tập thể dựa trên một hệ thống các chuẩn mực và các giá trị chung đã liên kết các thành viên trong gia đình lại thành một đơn vị cộng đồng gắn bó.
Đời sống văn hoá cá nhân đòi hỏi có không gian cho những hoạt động riêng tư, đời sống văn hoá gia đình đòi hỏi có không gian cho những hoạt động tập thể của mọi thành viên trong gia đình. Vì vậy, trong mỗi ngôi nhà ở cần có những phòng riêng cho sinh hoạt cá nhân để hoạt động riêng của người này không ảnh hưởng đến người khác, và những phòng chung cho sinh hoạt tập thể gia đình như làm việc, ăn uống, tiếp khách….Mỗi ngôi nhà hay một căn hộ quá nhỏ sẽ hạn chế các hoạt động văn hoá của các thành viên, kìm giữ đời sống văn hoá gia đình ở trình độ thấp. Với ý nghĩa đó mà người ta cho rằng cộng đồng nhà ở, nhất là nhà ở đô thị là thước đo sự thịnh vượng, thể hiện cấu trúc bên trong của nền văn hoá, thậm chí cả nền văn minh của dân tộc.
Chính yêu cầu phân chia và bố cụa không gian một ngôi nhà ở theo các hoạt động văn hoá riêng tư và các hoạt động văn hoá tập thể đã làm cho nghệ thuật kiến trúc nhà ở ra đời. Dĩ nhiên, đời sống văn hoá của con người không thể bó hẹp trong không gian ngôi nhà ở. Con người còn sống thành cộng đồng lớn và tổ chức cộng đồng thành xã hội. Những con người trong cùng một cộng đồng lại có những hoạt động văn hoá tập thể dựa trên một hệ thống các gia trị và chuẩn mực chung cho cộng đồng đó, và như thế họ có thêm đời sống văn hoá cộng đồng. Những hoạt động này không những liên kết họ thành một khối mà còn làm cho họ mang những nét chung trong đời sống văn hoá của mỗi người và những sản phẩm từ các hoạt động văn hoá của họ cũng mang những nét chung đặc trưng cho cộng đồng, cái mà ta gọi là bản sắc văn hoá cộng đồng hay BẢN SẮC DÂN TỘC.
Một trong những sản phẩm đó là kiến trúc. Từ xưa, bản sắc dân tộc trong kiến trúc thường được thể hiện ở vật liệu đại phương, ở sự phù hợp với đìâu kiện khí hậu, địa lý đại phương, lối sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng và những quan niệm triết lý của người đại phương, ở những hình thức và chi tiết kiến trúc địa phương. Ngày nay trong xu thế toàn cầu hoá, kỹ thuât5 công nghệ và các vật liệu xây dựng địa phương truền thống sẽ bị thay thế bởi kỹ thuật – công nghệ hiện đại và các vật liệu có tính quốc tế. Ba yếu tố đó tạo thành tính hiện đại trong kiến trúc. Như vậy tính dân tộc trong kiến trúc bị thu hẹp phạm vi trong sự phù hợp với điều kiện địa lý, khí hậu, lối sống, tín ngưỡng của người bản địa. Nhưng tất cả các yếu tố đó đều được thể hiện trong đời sống văn hoá của các thành viên trong cộng đồng….nên bản sắc dân tộc của kiến trúc chỉ có thể được phản ánh, được tìm thấy ở cái không gian ngôi nhà, không gian của ngôi nhà Việt Nam phải được bố cục sao cho phù hợp với đời sống văn hoá của người Việt Nam.
Bản sắc không phải là cái gì nhất thành nhất biến. Văn hoá dân tộc luôn là sản phẩm của sự hội nhập các yếu tố văn hoá từ các miền địa lý khác nhau và kết hợp các yếu tố này như thế nào còn tuỳ thuộc. Kiến trúc là một bộ phận của văn hoá nên cũng là sản phẩm tích hợp ngẫu nhiên của các yếu tố lịch sử, các yếu tố nội sinh và các yếu tố bên ngoài.
Đời sống văn hoá của con người trong ngôi nhà ở gồm đời sống văn hoá cá nhân và đời sống văn hoá gia đình. Mỗi con người trong mỗi gia đình vừa có những hoạt động văn hoá riêng, vừa tham gia những hoạt động văn hoá tập thể cùng các thành viên trong gia đình. Chính những hoạt động tập thể dựa trên một hệ thống các chuẩn mực và các giá trị chung đã liên kết các thành viên trong gia đình lại thành một đơn vị cộng đồng gắn bó.
Đời sống văn hoá cá nhân đòi hỏi có không gian cho những hoạt động riêng tư, đời sống văn hoá gia đình đòi hỏi có không gian cho những hoạt động tập thể của mọi thành viên trong gia đình. Vì vậy, trong mỗi ngôi nhà ở cần có những phòng riêng cho sinh hoạt cá nhân để hoạt động riêng của người này không ảnh hưởng đến người khác, và những phòng chung cho sinh hoạt tập thể gia đình như làm việc, ăn uống, tiếp khách….Mỗi ngôi nhà hay một căn hộ quá nhỏ sẽ hạn chế các hoạt động văn hoá của các thành viên, kìm giữ đời sống văn hoá gia đình ở trình độ thấp. Với ý nghĩa đó mà người ta cho rằng cộng đồng nhà ở, nhất là nhà ở đô thị là thước đo sự thịnh vượng, thể hiện cấu trúc bên trong của nền văn hoá, thậm chí cả nền văn minh của dân tộc.
Chính yêu cầu phân chia và bố cụa không gian một ngôi nhà ở theo các hoạt động văn hoá riêng tư và các hoạt động văn hoá tập thể đã làm cho nghệ thuật kiến trúc nhà ở ra đời. Dĩ nhiên, đời sống văn hoá của con người không thể bó hẹp trong không gian ngôi nhà ở. Con người còn sống thành cộng đồng lớn và tổ chức cộng đồng thành xã hội. Những con người trong cùng một cộng đồng lại có những hoạt động văn hoá tập thể dựa trên một hệ thống các gia trị và chuẩn mực chung cho cộng đồng đó, và như thế họ có thêm đời sống văn hoá cộng đồng. Những hoạt động này không những liên kết họ thành một khối mà còn làm cho họ mang những nét chung trong đời sống văn hoá của mỗi người và những sản phẩm từ các hoạt động văn hoá của họ cũng mang những nét chung đặc trưng cho cộng đồng, cái mà ta gọi là bản sắc văn hoá cộng đồng hay BẢN SẮC DÂN TỘC.
Một trong những sản phẩm đó là kiến trúc. Từ xưa, bản sắc dân tộc trong kiến trúc thường được thể hiện ở vật liệu đại phương, ở sự phù hợp với đìâu kiện khí hậu, địa lý đại phương, lối sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng và những quan niệm triết lý của người đại phương, ở những hình thức và chi tiết kiến trúc địa phương. Ngày nay trong xu thế toàn cầu hoá, kỹ thuât5 công nghệ và các vật liệu xây dựng địa phương truền thống sẽ bị thay thế bởi kỹ thuật – công nghệ hiện đại và các vật liệu có tính quốc tế. Ba yếu tố đó tạo thành tính hiện đại trong kiến trúc. Như vậy tính dân tộc trong kiến trúc bị thu hẹp phạm vi trong sự phù hợp với điều kiện địa lý, khí hậu, lối sống, tín ngưỡng của người bản địa. Nhưng tất cả các yếu tố đó đều được thể hiện trong đời sống văn hoá của các thành viên trong cộng đồng….nên bản sắc dân tộc của kiến trúc chỉ có thể được phản ánh, được tìm thấy ở cái không gian ngôi nhà, không gian của ngôi nhà Việt Nam phải được bố cục sao cho phù hợp với đời sống văn hoá của người Việt Nam.
Bản sắc không phải là cái gì nhất thành nhất biến. Văn hoá dân tộc luôn là sản phẩm của sự hội nhập các yếu tố văn hoá từ các miền địa lý khác nhau và kết hợp các yếu tố này như thế nào còn tuỳ thuộc. Kiến trúc là một bộ phận của văn hoá nên cũng là sản phẩm tích hợp ngẫu nhiên của các yếu tố lịch sử, các yếu tố nội sinh và các yếu tố bên ngoài.

Kiến trúc Việt - các trào lưu, hội nhập và định hướng

2008-05-24T20:44:00.000-07:00

Về một nền kiến trúc Việt Nam
Tác giả: Th.S.KTS. Lê Hữu Trúc
http://ashui.com/index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=56

Kiến trúc Việt Nam đã có một thời kỳ “bùng nổ”. Bối cảnh xã hội “đổi mới” và “mở cửa” đã mang lại khá nhiều điều kiện thuận lợi cho sinh hoạt nghệ thuật - từ chuyện sáng tác, đến “giao lưu”, “hội nhập” v.v… Trong một khoảng thời gian ngắn năm bảy năm mà số lượng KTS trên cả nước đã tăng lên rất nhiều. Diện mạo kiến trúc cũng thay đổi. “Đa sắc, đa hình, đa ý” hơn với nhiều xu hướng cả tây lẫn ta, cả cổ lẫn kim cùng tồn tại. Sự hồ hởi, phấn khởi, lạc quan lan tràn khắp nơi, kích thích thêm cho niềm tin về sự lớn mạnh và tương lai rạng rỡ của kiến trúc nước nhà… Tuy nhiên, khi niềm hứng khởi chóng qua, cho đến giờ nhìn lại, hầu như ai cũng thấy, sự “bùng nổ”, náo nức kia chỉ là chuyện phong trào, chuyện xã hội mang tính nhất thời. Nó mới chỉ là sản phẩm tự phát của một bối cảnh xã hội đổi mới, chứ chưa phải là sản phẩm của một hay những cách thức tư duy mới.

Tổ hợp khách sạn Sài Gòn - Mũi Né

Giờ đây, trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường, các KTS có thể hoàn toàn “tự do” sáng tác. Nhưng xét đến cùng, “tự do” cũng là một thách thức, mà dường như các KTS Việt Nam, vẫn chưa được chuẩn bị kỹ về mọi mặt để có thể vượt qua. Tuy đã được cởi trói, nhưng dường như họ cũng không đóng góp được gì nhiều vào việc định ra những tiêu chuẩn, những giá trị mới để định hình một hệ thẩm mỹ thích nghi với thời đại, để đồng hóa được hai khái niệm kiến trúc Việt Nam thời “đổi mới” với kiến trúc “mới” Việt Nam. Trước tình trạng “manh mún, lộn xộn” của kiến trúc, nhiều người đã quy kết nguyên nhân cho sự ngưng trệ của môi trường sáng tác kiến trúc, cho sự thiếu chuyên nghiệp trong hoạt động nghiên cứu, thông tin, đào tạo và tuyên truyền nghệ thuật, của phê bình kiến trúc v.v… Nhưng, thực ra, vấn đề còn là ở ý thức, ở nội lực của từng KTS. Không được dẫn dắt bởi một cách thức tư duy mới, các KTS, sẽ không biết khai thác năng lượng ở đâu cho sự sáng tạo, cũng như không biết làm thế nào để bảo toàn và phát triển nguồn năng lượng vốn có.

Bỏ qua những hiện tượng không lành mạnh trong các hoạt động sáng tác kiến trúc gần đây với những mục đích khác nhau bên ngoài nghệ thuật của khá đông KTS, thì n

gay ở phần “nghiêm chỉnh” nhất, kiến trúc “mới” Việt Nam, vẫn đang “chấp chới” giữa các khuynh hướng kiến trúc ngoại nhập của phương Tây với nghệ thuật dân gian. Nói “chấp chới”, bởi không thấy gốc rễ, không có dấu hiệu của sự chuyển hóa thích ứng, sự thống nhất mang tính nội tại. Chỉ cần đặt những cuốn giải thưởng kiến trúc Việt Nam bên cạnh bất cứ cuốn sách nào điểm lại nghệ thuật kiến trúc phương Tây thế kỷ XX, và chỉ cần xem phần hình ảnh minh họa, ai cũng dễ dàng nhận thấy, kiến trúc “mới” Việt Nam cứ như một phiên bản mờ nhạt. Có lẽ, hoàn toàn không quá khi nói, trong một diện mạo như thế, kiến trúc “mới” Việt Nam nói chung, vẫn chỉ là một vùng ngoại vi của kiến trúc thế giới. Tất cả những cái được gọi là “Biểu hiện”, là “Trừu tượng”, “Phi cấu tạo” v.v… mà các KTS đang tự hào cho là “mới” và áp dụng vào thực tế, chỉ tô đậm thêm cho tính chất ngoại vi của kiến trúc “mới” Việt Nam mà thôi - đi sau quá xa là một, nhưng quan trọng hơn, là kém thực chất: cách vẽ mới đã không mang ý nghĩa của một cách nhìn mới, và đi kèm với nó là của khoa học công nghệ và vật liệu mới, nên tuy làm theo những hình thức rất mới của thiên hạ nhưng khi diễn giải, các KTS vẫn không có mấy sự khai phá, tự thể hiện, chỉ có sự đi theo, lặp lại… Còn trong những nỗ lực khác để tìm về với truyền thống dân tộc, để khai thác những hình ảnh biểu trưng của cái được gọi là “văn hóa làng”, “văn hóa tâm linh” v.v… thì hầu hết các tác phẩm mới chỉ dừng lại ở mức làm thỏa mãn sự hiếu kỳ văn hóa của một số người, của khách nước ngoài nói chung, chứ chưa làm nên giá trị và vị thế cho kiến trúc Việt Nam xét trên phương diện nghệ thuật.

Bưu điện Quốc tế Hà Nội

Đến lúc này, dường như, đã có thể nói về một sự đứt đoạn trong các quan hệ văn hóa kiến trúc. Hầu như ai cũng cảm thấy nghệ thuật của kiến trúc là thứ thật cần thiết như một nguồn năng lượng làm gia tăng chất lượng cuộc sống, làm gia tăng các khả năng thích nghi với cuộc sống đương đại…nhưng đồng thời, lại chẳng có mấy ai thực sự quan tâm, tiếp cận, tìm hiểu mỹ thuật kiến trúc trong một ý hướng chủ động, tích cực, cặn kẽ, và bài bản. Phần lớn các KTS vẫn chỉ chạy theo nhu cầu của thị trường, còn với số đông công chúng những người tạo nên thị trường thì nghệ thuật là thứ “kính mà không dám đến gần” biết là hay đấy nhưng không hiểu, không biết nên không tiếp cận, hoặc chỉ tiếp cận một cách sơ sài, cẩu thả; về phía các cơ quan quản lý, dường như cũng mới chỉ quan tâm đến khía cạnh pháp lý, những tiêu chuẩn về an toàn nói chung, tác phẩm không vi phạm luật pháp, chính trị là được chứ chưa thật sự quan tâm đến chất lượng nghệ thuật và thẩm mỹ của kiến trúc, giới phê bình kiến trúc thì hầu như không tồn tại, nếu có thì cũng im hơi lặng tiếng một cách khó hiểu v.v…

Có thể giải thích một phần nguyên nhân thực trạng này, bằng những phân tích về sự yếu kém của hoạt động phê bình và thông tin tuyên truyền kiến trúc. Phê bình kiến trúc đã không đảm nhiệm được vai trò của nó, không kích thích được nhu cầu và khai mở ý thức sáng tạo nơi các KTS, không có khả năng làm cho công chúng yêu thích và hiểu biết sâu hơn về nghệ thuật, không thuyết phục được các nhà quản lý trong việc định hướng v.v… Sinh hoạt lý luận, học thuật rất ít, hình thức lại không phong phú, và thường chỉ dừng lại trong khuôn khổ của một vài hội thảo, diễn đàn xong rồi thôi, ít tạo được hiệu quả.

Trụ sở Bộ Tài Chính

Trong bối cảnh ấy, đa số các chủ đầu tư lại không hiểu hết cái đặc thù của công việc sáng tạo nghệ thuật. Họ thiếu hiểu biết về mỹ thuật, trong công việc còn mang nặng tính ngẫu hứng, nên nhiều khi đã can thiệp khá thô bạo vào công việc sáng tạo của KTS. Phần lớn thích bắt chước người khác mà làm chứ hiếm khi có “triết lý”, có “gu” riêng trong nghệ thuật…Trong một môi trường hành nghề như vậy, nên tuy số lượng KTS của chúng ta khá đông đảo, công trình mọc lên nhiều nhưng dường như chẳng có mấy tác phẩm có tiếng nói riêng, có khả năng đại diện cho nền kiến trúc Việt Nam để hòa nhập một cách hữu cơ vào đời sống xã hội và tạo được phong cách. Rất hiếm KTS sáng tạo “như một cuộc phiêu lưu”, thử nghiệm. Đa số, thường tìm đến những giải pháp an toàn với sự thỏa hiệp và cuối cùng là chiều chủ đầu tư để “phục vụ” cho cái này, hoặc cho cái kia...

Trung tâm Hội nghị Quốc gia - Mỹ Đình, Hà Nội

Nhiều người cho rằng: đừng nên sốt ruột, thời gian sẽ tự điều chỉnh v.v... Nhưng thời gian cũng sẽ vô ích nếu không có sự vận động của ý thức và ý chí con người. Đúng là kiến trúc đương đại Việt Nam đang cần có phê bình, đang cần được nhìn lại. Nhưng, sẽ không có phê bình thực sự nếu không có căn cứ học thuật. Và sẽ không thể xây dựng cơ sở học thuật thực sự nếu không bắt đầu bằng thay đổi cách nhìn về văn hóa kiến trúc…Có lẽ không cần phải viện dẫn sách “Tây”, sách “Tàu” để biện giải cho khái niệm văn hóa kiến trúc. Bất cứ ai, suy nghĩ một cách thực tế, tiếp cận kiến trúc từ cơ sở tồn tại và phát triển của nó, từ các yếu tố chi phối, tác động đến sự vận động đổi mới của nó, từ nhận thức về ý nghĩa và giá trị của nó v.v…, đều dễ dàng nhận thấy sự tồn tại khái niệm văn hóa kiến trúc là đương nhiên và cần thiết. Không có gì mới mẻ hay đáng ngờ. Đương nhiên tồn tại và cần thiết được ý thức, nhưng cho đến nay, trong thực tế, khái niệm văn hóa kiến trúc chưa bao giờ được gọi tên với một nội hàm xác định, và đây là điều đáng phải suy nghĩ!?

Trong thực tế, cách tiếp cận kiến trúc của chúng ta, từ trước đến nay về thực chất vẫn còn nhiều bất cập. Điều này có nhiều biểu hiện. Một, trong khâu đào tạo và đầu tư cho sáng tác, chúng ta quan tâm đến yếu tố kỹ thuật nhiều hơn là nghệ thuật, thời gian và số môn ngoài nghệ thụât vẫn chiếm một tỷ trọng quá lớn trong chương trình đào tạo KTS, và ở nhiều nơi cách hiểu về công trình kiến trúc cũng không hơn một công trình xây dựng thuần tuý. Hai, trong khâu đánh giá và bình chọn tác phẩm chúng ta thường chỉ quan tâm đến những giá trị cũ ít nhiều đã ổn định, thích cái vừa phải, chừng mực, và thuận mắt hơn là khuyến khích những tìm tòi, sáng tạo mới về mặt hình thức nghệ thuật (đây cũng là một đặc tính của dân tộc khó thay đổi). Ba, trong khâu tổ chức hoạt động phong trào, chúng ta nhấn mạnh đến ý nghĩa quần chúng, chính trị (của nó) với phương châm “vui là chính” nhiều hơn là ý nghĩa nâng cao chất lượng chuyên môn, học thuật. Bốn, trong định hướng sáng tác, chúng ta có khuynh hướng quay về các giá trị truyền thống với những ám ảnh về “bản sắc” không dứt ra được; chúng ta quan tâm đến vấn đề làm sao cho công chúng hiểu tác phẩm nhiều hơn là đề cao cái mới, cái tiền phong. Và, năm, như một hệ quả, chúng ta buông lỏng công tác phổ cập kiến thức nghệ thuật. Cách tiếp cận này có thể chấp nhận được trong điều kiện thời chiến. Nhưng nếu kéo dài, thì thực tế, ở một khía cạnh, nó trở thành sức ì cản trở sự phát triển bình thường của cả nền văn hóa mỹ thuật nói chung và văn hóa kiến trúc nói riêng, và ở khía cạnh khác, nó tự vô hiệu hóa, khiến cho cả nền kiến trúc rơi vào tình cảnh có định hướng, có tổ chức nhưng vẫn cứ như không…

Các cấu kiện trong thức kiến trúc cổ Việt Nam

Một thực tế khác: trước các khuynh hướng nghệ thuật hiện đại và hậu hiện đại phương Tây lan tràn, cả một thời gian dài, bởi đồng nhất tất cả chúng trong cái gọi là “nghệ thuật tư sản - suy đồi”, nên về mặt học thuật, chúng ta chưa bao giờ tiếp cận chúng một cách có hệ thống với thái độ phân tích khách quan để tìm cái hay, cái dở. Kết quả, cho đến nay, hầu như chẳng có mấy KTS Việt Nam thực sự am tường các khuynh hướng nghệ thuật đang hấp dẫn họ. Mơ hồ, nên họ không biết khai thác năng lượng ở đâu cho sự tiếp thu, sáng tạo. Ngay cả với giới phê bình cũng vậy, không được tiếp cận lý thuyết một cách đầy đủ, họ không biết căn cứ trên tiêu chuẩn nào để phê bình. Còn căn cứ trên các tiêu chuẩn quen thuộc, cũ kỹ tiếng nói của họ rất dễ trở nên lạc điệu, thậm chí vô duyên trước một thực tế kiến trúc nhiều biến đổi. Trước thực tế này, nhiều người đã đặt lại vấn đề về vai trò và trách nhiệm của phê bình kiến trúc. Nhưng thực ra, phê bình kiến trúc cũng “vậy thôi”. Thậm chí còn “tệ” hơn. Hầu như chưa có trường lớp nào đào tạo chuyên ngành phê bình kiến trúc, chưa có ai được chuẩn bị chu đáo cho công việc phê bình. Trên cả nước, cũng chẳng thấy ai đủ sức đi làm cái công việc cắt nghĩa, phân biệt các giá trị nghệ thuật một cách bài bản và có hệ thống. Rất nhiều bài viết gọi là phê bình kiến trúc trên báo chí, nếu không phải là những bài mang tính chất giới thiệu, đưa tin thì cũng sa vào lối tán tụng hoặc phê phán một cách cảm tính. Nhiều bài viết đã nhầm lẫn trong việc đồng hóa cái đẹp trong nghệ thuật với cái đẹp trong cuộc sống, hay đồng hóa các giá trị thẩm mỹ với các giá trị đạo đức, luân lý v.v… Những bài viết này càng nhiều chỉ càng làm nản lòng những người muốn sống hết mình cho nghệ thuật, muốn đổi mới thực sự, và chỉ đẩy các KTS “yếu bản lĩnh” vào mê lộ, với những ham mê đầy ảo tưởng, và đẩy công chúng vào những ngộ nhận không biết đâu là nghệ thuật, đâu là phi nghệ thuật nữa…

Truyền thống mới cho kiến trúc Việt?

2008-05-24T20:39:00.000-07:00

--------------------------------------------------------------------------------
Truyền thống mới cho kiến trúc Việt?
KTS. Hoàng Thúc Hào

Không kể những dự án kiến trúc quy hoạch (KTQH) do nước ngoài thực hiện thì dấu ấn nổi bật nhất của quy hoạch kiến trúc (QHKT) Việt đương đại là gì nếu không phải là “Kiến trúc giả cổ” và “Quy hoạch chia lô”?

Lẽ tự nhiên chúng ta sẽ hỏi: Tại sao dịch bệnh “nhại cổ” và “chia lô” thô thiển chỉ nảy sinh và bùng phát trên mảnh đất kiến trúc quy hoạch VN? Sao nó không xảy ra ở Thailan, Singapore, Trung Quốc...? Và tại sao chúng ta không kịp chế ra những Vacxin đủ sức chặn đứng các đại dịch này?

Khủng hoảng hệ thống giá trị

Xét về bản chất, có lẽ bởi chúng ta thiếu một hệ chuẩn các giá trị KTQH đủ khả năng miễn dịch. Thông thường kiến trúc phát triển theo một tiến trình, thời sau kế thừa những thành tựu của thời trước mà đi tiếp. Vậy một hệ thống giá trị phải là tinh hoa đúc kết nhiều đời, có khả năng đương đầu trước những biến động thời cuộc và làm nền tảng cho quá trình điều tiết và định hướng các bước phát triển tiếp theo.

Nhưng vì sao chúng ta đã chưa xây dựng được hệ thống các giá trị này?

Để trả lời cần một cái nhìn toàn cảnh. Phải nói trong lịch sử chúng ta từng có hệ thống giá trị KTQH. Tổng thể kiến trúc các làng đồng bằng Bắc bộ là minh chứng dễ thấy nhất: từ đường làng, cổng làng, luỹ tre, cây đa, đình làng, hệ thống hồ ao đến nhà ba gian hai chái, những gốc mít, khóm cau..., tất cả đều thống nhất kỳ lạ trong mối quan hệ về tỷ lệ, không gian, màu sắc, chất liệu. Đặc biệt một khía cạnh rất hiện đại là hệ sinh thái luôn duy trì được khả năng tự điều chỉnh và cân bằng. Song hệ giá trị đấy là sản phẩm của xã hội phong kiến phương Đông, của nền kinh tế tiểu nông, tự cung tự cấp. Nó ổn định suốt từ thời nhà Lý cho đến cuối thế kỷ mười chín, dù thiên tai địch họa liên miên. Tuy vậy, nó chỉ là hệ thống KTQH của nông thôn xưa, không phải và chưa bao giờ là hệ thống của đô thị.

Có sự đứt đoạn khi thực dân Pháp xuất hiện ở Đông Dương. Hệ giá trị KTQH của ta đầy bỡ ngỡ trước các giá trị kiến trúc đô thị phương Tây, khác xa mình. Người Pháp vào mang theo tàu hỏa, công nghệ khai mỏ, những quan niệm về đô thị và công nghệ QH hiện đại..., toàn những thứ người Việt chưa từng biết. Rồi sau đấy là hàng thập kỷ đấu tranh giành độc lập, và từ năm 1954 miền Bắc bắt đầu xây dựng Chủ nghĩa xã hội trong điều kiện kinh tế eo hẹp. Về KTQH chủ yếu áp dụng khuôn mẫu Xôviết và của phe XHCN, rồi đổi mới.

Tóm lại, chúng ta chưa có đủ thời gian và điều kiện cần thiết để xác lập hệ giá trị KTQH riêng. Trước là do Pháp, sau ảnh hưởng Liên Xô (cũ), miền Nam đậm dấu ấn Mỹ. Đến thời kỳ đổi mới, các trào lưu KT tràn vào như lũ. Và vì gần như chưa có sự chuẩn bị và thiếu hẳn một hệ thống chuẩn các giá trị nên hệ quả tất yếu là đâu đâu cũng đầy rẫy những sản phẩm lai căng, nhại cổ, là bệnh chia lô..., là những nạn dịch. Cái gọi là “khu đô thị mới”, “khu du lịch sinh thái” thời gian gần đây đã và đang ẩn chứa những mầm dịch nguy hiểm. Câu chuyện các văn phòng kiến trúc nước ngoài chiếm thế thượng phong trong cạnh tranh với các văn phòng nội cũng thật hiển nhiên và dễ hiểu.

Trích dẫn
Nhớ lại đầu những năm 80, dịch đá rửa đã nhấn Hà nội chìm trong một màu xám xịt, rồi “em ơi Hà nội chóp”, “ban công bụng chửa”, “thức cột, cửa vòm, con tiện”, “mái mansard”... Hàng ngàn ngàn tỷ đồng của dân bị tiêu tốn bởi hàng loạt đại dịch hình thức liên tiếp. Và sự thật đáng buồn là vùng tâm dịch luôn là Thủ đô Hà nội, nơi hội tụ tinh hoa cả nước. Đồng thời một trong những ổ phát dịch chính là khu vực kiến trúc các công sở, các cơ quan công quyền ở TW cũng như địa phương. Vì dân ta có thói quen mục sở thị, hay bắt chước. Họ thấy UBND tỉnh, quận hay trụ sở các cơ quan nhà nước rất hoành tráng, cầu kỳ. Họ tin đây là những mẫu hình lý tưởng có thể noi theo. Bởi vậy, dịch KT Pháp rởm đã lan nhanh chóng mặt, đương nhiên có sự thoả hiệp của một bộ phận không nhỏ KTS.

Hướng đến một truyền thống mới

Trước bối cảnh như vậy, KTQH Việt đương đại có khả năng kiến tạo một lộ trình nhằm thoát ra khủng hoảng?

Có khả năng tận dụng tối đa những cơ hội cạnh tranh để củng cố nội lực và từng bước xây dựng được nền móng riêng - vững chắc hay không?

Lịch sử kiến trúc đô thị thế giới ghi nhận truyền thống kiến trúc của Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại, kiến trúc các thành phố thời Phục hưng: Florence, Pisa, Venice. Rồi quy hoạch kiến trúc Paris cận hiện đại, đến các thành phố đương đại của Mỹ và Châu Âu như New York, Chicago, Barcelona, Amsterdam, Berlin... Châu Á với Bắc Kinh, Tokyo, Thâm Quyến, Hông Kông, Thượng Hải..., Đông Nam Á có Kuala Lumpur, Singapore. Tất cả những thành phố có truyền thống kiến trúc nêu trên đều tồn tại một điểm chung bất biến: đó là sự cộng sinh hoàn hảo giữa vai trò của KTS- nhà QH đô thị với chủ đầu tư và vai trò quản lý nhà nước. Biểu hiện cụ thể ở công thức hợp trội 1+1>2. Nhà QH - KTS tự do, thỏa chí sáng tạo. Chủ đầu tư văn hóa cao, tôn trọng nghệ sỹ và có khả năng cảm thụ cái đẹp. Nhà nước tạo hành lang pháp lý, ban hành các luật lệ về đầu tư xây dựng, quản lý đô thị..., miễn sao cuộc sống đô thị diễn ra khoa học, thuận tiện và lãng mạn nhất, miễn sao ý tưởng của người sáng tạo có thể bộc lộ rõ ràng, trung thực nhất. Tóm lại từng yếu tố của họ đều là 1, hay nói cách khác chúng có khả năng tự hoàn chỉnh, chuyên nghiệp và chuyên môn hóa cùng hướng đến đích chung. Ở ta tình hình ngược lại, sự manh mún, thiếu chuyên nghiệp, tầm nhìn hẹp, ngắn nên tất yếu 1+1<2. Các yếu tố đa phần chỉ là 0,3; 0,5, làm cách nào hợp trội?

Để ra khỏi khủng hoảng, phải thay đổi nhận thức từ gốc.

Trước tiên, nhà nước phải cho ra đời KTS Đoàn theo thông lệ quốc tế, tương tự luật sư Đoàn. Hội KTS đã soạn thảo pháp lệnh hành nghề KTS và quy chế KTS Đoàn công phu từ nhiều năm, đã làm việc với Bộ XD và có kiến nghị áp dụng thí điểm tại TP Hồ Chí Minh. Pháp lệnh này nếu được thông qua sẽ chính thức công nhận quyền sáng tạo và tự chịu trách nhiệm trước xã hội của KTS, đồng thời giảm thiểu đáng kể sự can thiệp thô bạo của những chủ đầu tư thực dụng, thiếu văn hóa vào quá trình sinh thành tác phẩm.

Kế tiếp cần phổ biến quy chế đấu thầu, thi tuyển thiết kế QH như thi tuyển công trình kiến trúc, tránh độc quyền nhà nước. Lâu nay, QH tất cả các đô thị đều do Viện QH - Bộ XD thực hiện với cùng một công nghệ lạc hậu và xơ cứng, thiếu chủ thuyết xuyên suốt. Hệ quả là hầu hết các đô thị đều na ná nhau, đơn điệu, không bản sắc. Việc cần làm là lập tức nghiên cứu, đổi mới công nghệ QH. Sao cho thích ứng với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội trước mắt cũng như lâu dài. Muốn vậy phải chọn lựa, xây dựng bằng được chủ thuyết dẫn đường.

Một điểm nữa là nếu Chính phủ sớm ra nghị định cấm UBND các tỉnh, quận xây dựng các công trình theo kiến trúc Pháp rởm thì hẳn dịch bệnh đã không bùng phát và lan nhanh đến vậy.

Tóm lại, để nền KTQH lâm vào khủng hoảng kéo dài, trách nhiệm chính thuộc Bộ XD. Và liệu KTQH có ra khỏi khủng hoảng và phát triển được hay không, trách nhiệm phần lớn vẫn thuộc Bộ XD, chính xác là phụ thuộc vào những chính sách nhà nước mà Bộ XD là cơ quan tham mưu trực tiếp.

Về phía KTS, bài học kinh nghiệm nào từ các KTS đương đại thế giới hữu ích cho Việt Nam? Những bậc thầy Hightech - siêu cấu trúc như Norman Foster, Gehry, Calatrava, Herzog De Meuron... chúng ta đành “kính nhi viễn chi”, hai - ba mươi năm nữa mới có khả năng tiếp cận. Tuy nhiên thế giới còn những đại biểu không kém phần ưu tú, những Tadao Ando, Mario Botta, Charles Correa, Glenn Murcutt... mà chúng ta có thể rút ra những bài học thiết thực. Ở những tác giả này đều có các điểm chung sau: họ làm chủ yếu công trình quy mô nhỏ và trung bình, tính kỹ thuật - công nghệ không quá phức tạp. Kiến trúc của họ đậm đặc tính địa phương đồng thời cái tính địa phương ấy lại toát ra cái toàn nhân loại. Ở Ando là những không gian riêng tư đối lập với không gian xã hội thông tin ầm ĩ bên ngoài. Botta khơi dậy nơi con người hiện đại “niềm thích thú biết ngạc nhiên”. Đặc trưng của Correa là các khu ở phổ quát cho người nghèo, người thu nhập thấp. Murcutt tôn trọng thiên nhiên, tôn trọng cái thần địa điểm, “kiến trúc chạm nhẹ vào đất”, tiết kiệm năng lượng.
Vấn đề là giữa chúng ta với những KTS Ando, Botta, Correa, Murcutt khác nhau ở chỗ, chúng ta chưa thấu hiểu và làm chủ được quá trình cốt tử của sáng tạo kiến trúc như họ đã làm: đó là việc kiến tạo một ý niệm xuyên suốt trong tổ chức không gian và khả năng xử lý kỹ thuật, công nghệ và vật liệu mới tương ứng. Chúng ta chưa xây dựng được những điểm tựa tinh thần - có thể là một hình thái, một triết lý không gian của riêng Việt Nam - để từ đó chủ động khúc xạ và ứng dụng khoa học công nghệ phương Tây, chứ không chỉ bị động chạy theo để rồi luôn tụt hậu và lạc hậu. Nên chăng cần thức nhận lại khái niệm “không gian mở”, “không gian lớp”. Đã có mở tức có đóng, đã có lớp tức có cấu trúc các lớp, có sự giao thoa giữa các lớp... Và ở thời đại thế giới là ngôi làng lớn thì nhất thiết trong cái bản địa, cái rất riêng của mình phải ẩn chứa những mã thông điệp mang tính toàn cầu.

Cuối cùng, thực tế kiến trúc xây dựng vô cùng sôi động. Chúng ta, những KTS - nhà quản lý - chủ đầu tư liệu có khả năng cộng sinh thoát ra khủng hoảng? Có khả năng hợp sức đặt những viên gạch đầu tiên cho sự khởi đầu của một truyền thống mới?

Tôi tin vào sự thức nhận của các nhà quản lý trẻ, các KTS - nhà QH trẻ. Tin rằng “nhân loại chỉ đặt ra những vấn đề mà họ có khả năng giải quyết”. Song lưu ý, then chốt nằm chính ở tính trung thực của vấn đề được nêu.

(Tạp chí Tia Sáng - 01/2008)

THE HE VA THOI DAI ONG SONG.( nguyen cao luyen)

2008-05-24T20:36:00.000-07:00

Trong cuốn “Từ những mái nhà tranh cổ truyền”, kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện viết: “Trên đất nước chúng ta, dường như cứ trăng mọc thì gió lên, hễ trăng thanh thì gió mát. Làm gió và ánh trăng mang đến cho con người cái mát rượi từ cơ thể vào tâm hồn, cái mát rượi của một niềm hạnh phúc không tốn tiền mua”.Viết mà như nói. Nói mà như mở lòng. Chữ, say mà không rượu. Tâm, thiền mà chưa nhập. Phảng phất một chút Lão Tử, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Ba-xu-ô, Nguyễn Du... Nói về cái siêu phàm mà nhờ cậy vào trăng vào gió.Viết “Từ những mái nhà tranh cổ truyền” ở chiều tà cuộc đời, cụ Nguyễn Cao Luyện dường như xếp sang bên gánh nặng sự đời, bộn bề kiến thức, nới thả mình theo dòng cảm thụ và biểu đạt, áp cận thiền kiến trúc.Thế nhưng, cuộc đời Cụ và thế hệ Cụ đâu chỉ có trăng thanh gió mát, đâu phải bao giờ hễ trăng mọc là gió lên. KTS Nguyễn Cao LuyệnCác kiến trúc sư đầu tiên của nền kiến trúc Việt Nam đương đại xuất thân từ gia đình những ông đồ và chủ hiệu. Họ trưởng thành ở thời nước mất, gió văn minh Âu Châu tràn tới. Vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, học làm kiến trúc sư, nghề mới lạ. Ra trường, phụ các đồng nghiệp Tây. Dần dà, mở văn phòng tư. Chưa giàu, nhưng phong lưu. Khởi nghĩa, nền độc lập mở toang chân trời. Kháng chiến bùng nổ tức thì. Không do dự, lên ngàn. 8-9 năm nơi rừng thiêng nước độc, cơm độn- thiếu muối- thừa măng- ký ninh triền miên. Cách thủ đô 70-80 km mà không nao núng. Những đợt chỉnh huấn, kiểm điểm, công nông hóa. Dép cao su, áo đại cán cài đến cái cúc cuối cùng. Trở về thủ đô sau đoàn quân chiến thắng, việc kiến thiết bời bời. Những cuộc cải tại xã hội liên tiếp. Lớp trí thức thời Tây- tiểu tư sản- người kháng chiến, bước tiếp con đường cán bộ. Số ít trong họ trở lại với nghề. Đa phần được giao xây dựng và quản lý ngành thiết kế kiến trúc.Nghĩ về lớp trí thức tiểu tư sản học trường Tây, dành nửa già cuộc đời theo cách mạng, xuất hiện câu hỏi: Cái gì đã thôi thúc họ nhất loạt theo kháng chiến? Được những gì mà họ chấp nhận chịu đựng và hy sinh, vượt mọi tính toán, như vậy?Tôi đồ rằng, chính cái nỗi nhục mất nước, chính bản Tuyên ngôn Độc lập và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến,- hai áng văn chính trị hào khí nhất của dân tộc ta ở thế kỷ XX, giục giã họ, trai nước Nam, lên đàng. Và tôi cũng đồ rằng, chính cái nhìn cháy sáng bởi một Niềm tin trên khuôn mặt hốc hác của vị Cha già thời khởi nghĩa, đã cuốn hút họ dấn thân. Tôi nghĩ vậy, bởi chính cha tôi, suốt đời chỉ treo và ngắm độc một bức chân dung Tinh thần ấy. Sau này tôi mới vỡ lẽ, vì sao.Các thế hệ nay và mai sẽ hỏi: Các kiến trúc sư thế hệ đầu để lại những công trình kiến trúc nào? Là kiến trúc sư, hẳn phải kiến tạo. Vâng, họ để lại không nhiều. Hoàn cảnh lịch sử bó tay họ. 8-9 năm chống Pháp, vẽ những nếp nhà tre nứa lá, làm mọi việc kháng chiến cần. 10 năm hòa bình, hàn gắn vết thương chiến tranh, cải tạo xã hội chủ nghĩa, xây dựng ít. 10 năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Vài năm sau thống nhất, khó khăn vô vàn. Đến lúc nghỉ hưu.Muốn xây dựng, phải có tiền của, có bình yên. Cả hai thứ ấy xa hoa đối với thế hệ kiến trúc sư đầu.Tuy nhiên, xin được trân trọng kể ra những đóng góp, những công lao của kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện, của thế hệ kiến trúc sư đầu tiên. Đó là:- Góp phần du nhập và thúc đẩy nền kiến trúc dựa vào bản vẽ, có thiết kế, ở giai đoạn nền kiến trúc Việt Nam đương đại hội nhập quốc tế lần thứ nhất.- Đứng trong hàng ngũ những chiến sĩ- kháng chiến, những người tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước ở những năm tháng nhọc nhằn nhất. Họ đã là công dân ở những thời khắc đòi hỏi làm công dân hơn làm kiến trức sư. Một số ít trong họ, không nhập cuộc, ở những hoàn cảnh đặc biệt, vẫn tận tụy với kiến trúc, vẫn nặng lòng với quê hương.- Đóng góp nổi trội của thế hệ kiến trúc sư đầu chính là tạo dựng hệ thống các tổ chức làm công tác thiết kế kiến trúc, quy trình và kỹ thuật thiết kế công trình, đào tạo các người vẽ kiến trúc, và, đặc biệt, những kiến trúc sư thuộc thế hệ thứ hai ở trong nước.- Họ để lại không nhiều tác phẩm xây dựng: Các tòa nhà và biệt thự ở Hà Nội, Sài Gòn và Đà Lạt, các công trình xây dựng những năm 60 thế kỷ trước, như Bảo tàng Việt Bắc, trường Nguyễn Ái Quốc, trường Đại học Thủy Lợi, trụ sở Tổng cục Thống kê, trụ sở UBND tỉnh Nghĩa Lộ, Hội trường Ba Đình... Đầu tư tối thiểu, vật liệu nghèo nàn, song kiến trúc tiện lợi, chân phương và đẹp giản dị. Chúng mang dấu ấn của sự tìm tòi hướng đi.- Các kiến trúc sư như Hoàng Như Tiếp, Nguyễn Cao Luyện, Tạ Mỹ Duật, Ngô Huy Quỳnh, Nguyễn Ngọc Ngoạn... để lại những bài viết và những cuốn sách. Đọc, nhận rõ sự trăn trở về con đường phát triển, về bản sắc dân tộc mà nền kiến trúc nước nhà phải có.Sống đến hôm nay, chắc các cụ sẽ toại nguyện khi thấy, cuối cùng, đã hội tụ hầu đủ kiều kiện cho việc sáng tạo nghệ thuật kiến trúc. Những người kế tiếp họ nhận rõ bổn phận xã hội của mình, tiếp cận và làm chủ phương tiện vật chất và ngôn ngữ biểu đạt mới, đang gồng mình đưa kiến trúc tiến gần hơn tới những chuẩn mực của nhân loại. Và, hẳn các cụ không khỏi kinh ngạc bởi sự tràn lan những kiểu cách kiến trúc cổ lỗ sĩ, sao chép và biến tấu các phong cách Âu Châu cách nay vài thế kỷ. Ngay ở thời các cụ, 70-80 năm trước, những kiểu cách ấy bị coi là lỗi thời.Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện từng là người đứng đầu lâu năm về kiến trúc của một Bộ đảm trách việc xây dựng, từng là người góp phần quan trọng trong việc xây dựng ngành thiết kế kiến trúc, người tạo dựng lò đào tạo kiến trúc sư đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Hai cuốn sách “Chùa Tây Phương- một công trình kiến trúc cổ độc đáo” và “Từ những mái nhà tranh cổ truyền”, là những gì Cụ còn có thể làm được ở tuổi 70-80. Viết thay cho vẽ, gửi những thông điệp cho các thế hệ kiến trúc sư nối tiếp. Thế hệ cụ Nguyễn Cao Luyện thật kỳ lạ. Được học ít, đi lại không nhiều, mà sao lại thâm túy, lại đa tài đến thế. Thiết kế, vẽ, viết, làm thơ, làm chính khách... Họ là những người đích thực sinh ra để làm kiến trúc, nhưng họ không gặp thời. Chưa sáng tạo được nhiều những công trình thị sở, song họ đã đem đời mình biến thành những viên gạch xây tòa nhà kỳ vĩ- nền độc lập và tự chủ của dân tộc.... Trước khi ra đi không lâu, cha tôi nói: “Bố không có gì để lại cho các con, chỉ để lại cái giấy giới thiệu”. Tôi hiểu, cụ ám chỉ cái danh. Cái danh của kẻ sĩ phu Bắc Hà. Cái danh của những trí thức đất Việt. Phấn đấu, gắng gượng, cống hiến và hy sinh, để có và để giữ lấy cái Danh. Ngoài cái danh, hầu như chẳng có của nải gì.20 năm, từ độ cụ Nguyễn Cao Luyện ra đi, đất nước đổi thay đến chóng mặt. Nếu trở lại với đời một khoảng khắc thôi, chắc hẳn Cụ sẽ vui: Nhiều thứ đã có, nhiều cái đã xây.Thời thịnh chưa hẳn đã sản sinh tuyệt tác văn chương. Thời thịnh thuận cho những tuyệt tác kiến trúc. Nhìn thời thế, vận kiến trúc đã đến.Cụ Nguyễn Cao Luyện hoài niệm về nếp nhà tranh đón trăng mọc gió lên. Thế hệ chúng ta hoài bão về ngôi nhà Việt thời mới, mở toang cửa, đón cuộc hẹn hè giữa Gió và Trăng.Người Việt mình vẫn thế.GS.KTS Hoàng Đạo Kính

SO LUOC KHI HAU NHIET DOI VA KIEN TRUC

2008-05-24T20:27:00.000-07:00

Trước tiên ta tìm hiểu xem khí hậu nhiệt đới là gì :
"Khu vực nhiệt đới (còn gọi là cận xích đạo) là khu vực địa lý trên Trái Đất nằm trong khoảng có đường ranh giới là hai đường chí tuyến: hạ chí tuyến ở Bắc bán cầu và đông chí tuyến ở Nam bán cầu, bao gồm đường xích đạo""
* Khí hậu gió mùa nhiệt đới (Am):[3] Kiểu khí hậu này, phổ biến nhất ở miền nam châu Á và Tây Phi, được tạo ra từ các luồng gió mùa thay đổi hướng phù hợp với các mùa. Khí hậu này có tháng khô nhất (diễn ra gần như ngay thời điểm hay chỉ ngay sau khi có đông chí cho nửa đó của đường xích đạo) với lượng giáng thủy ít hơn 60 mm/tháng, nhưng lớn hơn (100 − [tổng lượng giáng thủy (mm)/25]).Ví dụ như tại Conakry (Guinea), Chittagong (Bangladesh), Miami (Florida). Cũng tồn tại kịch bản khác mà theo đó một số khu vực là phù hợp với tiêu chí này; nó được nhắc tới như là khí hậu duyên hải gió mậu dịch do các luồng gió từ hướng đông mang đủ lượng giáng thủy trong các tháng "mùa đông" để ngăn không cho khí hậu trở thành khí hậu ẩm và khô nhiệt đới. Jakarta (Indonesia) và Nassau (Bahamas) là những ví dụ về các khu vực như vậy. "
Những tác động của khí hậu nhiệt đới tới kiến trúc là nguyên nhân gây nên các căn bệnh nhiệt đới ở công trình kiến trúc: căn bệnh vật thể (lún, nứt, thấm dột, đọng sương, rêu, mốc...) và các căn bệnh phi vật thể (nóng bức, bí hơi, tối tăm, ẩm thấp, chói chang...). Hoặc có thể cụ thể hoá thành các bệnh: phơi nắng, bí gió, thiếu ánh sáng, ồn ào, thiếu hiệu quả năng lượng, ngộ nhận tính năng vật liệu, không quan tâm phong cách sống Việt, hà tiện kinh phí đầu tư. Vì đã xác định được căn bệnh nên có thể nhận biết, phân tích và kê đơn để xử lý, khắc phục, hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực của môi trường khí hậu nhiệt đới đến chất lượng công trình kiến trúc ở Việt Nam.

Chúng ta thấy hiện nay sự chuyển dịch mạnh mẽ trong ngành xây dựng và bất động sản trên thế giới với toàn bộ các khâu từ thiết kế, cung cấp tài chính đến vận hành công trình, mà kiến trúc nhiệt đới phải là đối tượng nghiên cứu chính nhằm tận dụng hay tiết kiệm năng lượng.

ART & SCIENCE MUSEUM

2008-05-24T20:12:00.001-07:00

Santiago CalatravaThành phố Nghệ thuật và Khoa học (Phần I)Valencia, Tây Ban Nha
“Vì địa điểm này nằm gần biển và Valencia khá khô khan nên tôi đã quyết định biến nước thành yếu tố chủ đạo cho toàn bộ địa điểm bằng cách sử dụng nó như một gương phản chiếu cho kiến trúc”.
(Santiago Calatrava)

(Ảnh: salvita_42 – Flickr) - A
Thành phố Nghệ thuật và Khoa học do Kiến trúc sư Calatrava thiết kế là một trung tâm giải trí đô thị có quy mô lớn dành cho văn hóa và khoa học hợp nhất khu nghiên cứu biển, một thành phố dưới nước do Felix Cnadela vừa mới mất thiết kế.
Được hình thành trên lòng sông khô cạn trước đây của Turia, nằm giữa thành phố Valencia cũ và huyện duyên hải Nazazet, thành phố Nghệ thuật và Khoa học bao phủ một diện tích 350,000m2.

(Ảnh: salvita_42 – flickr) - B

Theo sau trận lụt thảm hại, con sông này bị phân thành hai dòng dọc theo một con kinh chạy về phía nam thành phố, hình thành một con đường đi dạo dài 7km mà trước kia là một con sông khô cạn. Con đường đi dạo này bị cắt ngang bởi hai cây cầu mới có định dòng chảy do Santiago Calatrava thiết kế.

(Ảnh: salvita_42 – flickr) - C

Hầu như hoàn toàn do Santiago Calatrava sinh tại Valencia thiết kế, L’Hemisfèric (Cung Thiên văn) là bộ phận đầu tiên được mở cửa cho công chúng vào tháng 4 năm 1998. Bảo tàng Khoa học Principe Felipe được mở cửa năm 2000, L’Umbracle (Kết cấu Bãi đậu xe) được mở cửa năm 2001, Palacio de las Artes, vẫn đang xây dựng và theo tiến độ để mở cửa năm 2002. Việc sử dụng bê-tông trắng thuần túy và các mảnh ngói vỡ của Gaudiesque, một ngành quan trọng của Valencia đã ràng buộc tất cả các kết cấu chung với nhau như một tổng thể.

(Ảnh: 45street & salvita_42 – flickr) – D & F
Quần thể kiến trúc ấn tượng này tạo một điểm nhấn mới đối với một khu vực kém phát triển và rời rạc trong khi nối liền và cung cấp một chỉ dấu của các khu vực bên ngoài thành phố.

(Ảnh: salvita_42 – flcikr) - E

Hai tòa nhà chính, L’Hemisfèric và Bảo tàng Khoa học Principe Felipe được tổ chức xung quanh một con đường đi dạo đắp cao chạy từ đáy của Palacio de las Artes dọc theo trục dọc xác định của địa điểm và tạo ra tầm nhìn về phía biển.

(Ảnh: salvita_42 – flickr) – G & H

Trần Ngọc Quyền http://www.cad.vn/ (Nguồn arcspace)

Ấm cúng ! happy ^^

2008-05-24T19:43:00.000-07:00

CALATRAVA VA NHUNG TAC PHAM NGHE THUAT

2008-05-24T19:36:00.000-07:00

KTS Santiago Calatrava
KTS Santiago Calatrava Kiến trúc sư Santiago Calatrava sinh năm 1951 tại Valencia, Tây Ban Nha. Ông học nghệ thuật và kiến trúc tại trường Đại học Kiến trúc Valencia (1968-1973), sau đó làm tiến sĩ kỹ thuật tại Đại học ETH Zurich, Thuỵ Sỹ năm 1981. Calatrava mở văn phòng riêng vào cùng năm 1981. Thời gian đầu, ông chủ yếu hành nghề ở Thuỵ Sỹ và Tây Ban Nha, giờ đây, ông có công trình trên hầu hết các nước châu Âu và Mỹ La tinh.Phong cách kiến trúc Calatrava nằm ở sự kết hợp uyển chuyển và chưa từng có ở nghệ thuật kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc và kết cấu công trình. Calatrava dùng các đường nét kết cấu để biểu hiện một hình ảnh kiến trúc mà hình ảnh kiến trúc đó luôn mang một ý nghĩa. Kiến trúc của ông được ví như “bài thơ của kiến trúc đương đại”, kết hợp nhuần nhuyễn ba lĩnh vực quan trọng của nghệ thuật kiến trúc, không gian kiến trúc và kết cấu công trình. Mỗi tác phẩm kiến trúc của ông được tạo hình như một tác phẩm điêu khắc hiện đại. Chất thơ cảu tạo hình kiến trúc cô đọng trong biểu hiện và ngôn ngữ điêu khắc. Những biểu hiện kiến trúc của ông đều dựa trên tính hợp lý của kết cấu, sự tận dụng ánh sáng hay sử dụng vật liệu. Điều dễ nhận thấy là trong kiến trúc của ông xuất hiện nhiều loại đường nét và mặt cong bậc hai. Các nét vận động theo một quỹ đạo nhất định làm nên hiệu ứng động ảo. Bạn có thể nhận thấy hiệu ứng này khi quan sát lồng chắn của quạt máy đang quay. Không gian kiến trúc của Calatrava thường là phi hình học. Khó có thể nhận thấy rõ ràng giới hạn của các phần tường, trần, sàn, mái…Sự đan quyện của các không gian chức năng, sự xâm nhập của ánh sáng bên ngoài làm cho không gian nội thất bên trong biến hoá, tạo thành một mảng không gian liên tục, liên thông thị giác trong và ngoài. Vật liệu xây dựng được ông sử dụng dù là bêtông, kim loại hay kính đều vượt khỏi các giới hạn vật lý vốn có. Các trụ, các dầm bêtông, các mặt cong bêtông đều nhẹ và có cảm giác như thể có thể bay lên khỏi mặt đất. Các thanh thép trong cấu trúc mái dù to hay nhỏ đều chuyển động khi hiện diện trước mắt ta.Trên thế giới, không có nhiều kiến trúc sư sáng tạo được nhiều hình thức kết cấu mới. Trước đây, các kỹ sư - kiến trúc sư như Edourdo Torroja, Pier Luigi Nervi, Feliz Candela hay kiến trúc sư Eero Saarinen đã tạo ra các hình thức kiến trúc bêtông nhẹ và biểu hiện tự do. Từ những năm 70 của thế kỷ XX đến nay, các kiến trúc sư lớn như Kenzo Tange, Renzo Piano, Richard Rogers, Norman Foster cũng đã ứng dụng các thành tựu kết cấu công trình để sáng tạo các hình thức kiến trúc mới. Nhưng nhuần nhuyễn và đầy ma thuật như Santiago Calatrava thì chỉ có ông là người duy nhất. Không có kiến trúc sư nào thiết kế nhiều cây cầu nổi tiếng như ông. Với hơn chục cây cầu có hình dạng động và khẩu độ lớn ở hầu hết các nước châu Âu và Nam Mỹ, ông thực sự là kiện tướng trong việc thiết kế cầu. Calatrava cho ta thấy tạo hình công trình là không có giới hạn, dù đó là công trình kiến trúc hay cây cầu, đập chứa nước, bờ kè hay con mương và cả những con tàu vượt đại

dương. Các công trình dưới bàn tay ma thuật của Calatrava đều đầy cảm xúc và ấn tượng. Trung thành với ngôn ngữ tạo hình kiến trúc động ảo, kết hợp logic giữa tạo hình kiến trúc và tuyển hình kết cấu, Calatrava đã xoá nhoà ranh giới giữa điêu khắc động và kiến trúc động ảo, được mệnh danh là “Chủ nghĩa Biểu hiện duy lý”.Các công trình tiêu biểu:1. Nhà ga đường sắt Lyon - Satolas (1989-1994)
Nhà ga đường sắt Lyon - Satolas nằm ở phía Bắc, cách thành phố Lyon 30km. Đó là điểm nối giữa hai tuyến giao thông: đường sắt cao tốc nối mạng toàn châu Âu và sân bay Lyon. Công trình này KTS Calatrava giành được quyền thiết kế trong một cuộc thi thiết kế mô hình kiến trúc nhà ga này năm 1990. Nhà ga hành khách rộng 5.600m2, gồm hai phần chính: phòng đợi và mái che 6 tuyến đường sắt dài 500m.Ý tưởng tạo hình của Calatrava là hình ảnh một cánh chim khổng lồ, sải cánh 120m, rộng 100m, cao 40m. Hình ảnh này giống hình tượng nhà ga hành khách sân bay Kennedy (TVA) của KTS Eero Saarinen. Tuy nhiên, với hình thức kết cấu và vật liệu thép kính hiện đại, chất sinh học kiến trúc hiển thị rõ hơn, ngôn ngữ hình tượng lung linh hơn và công trình kỳ vĩ hơn. Ở đây ông dùng hai thuật trình diễn hiện đại, bộ khung xương kết cấu cho phần lưng và cánh chim trùng với những nét mang ý nghĩa của hình tượng; và thuật biến đều của hình ảnh thị giác tạo nên hiệu quả động ảo. Calatrava từng nói về các tác phẩm của mình là: “Các sáng tác của tôi thiên về tạo hình hơn là hữu cơ. Chủ ý mà tôi muốn đạt được là sự giao hoà của điêu khắc, giải phẫu học…Sáng tạo hình tượng thường không thể thoát khỏi các sơ đồ mà thiên nhiên đã có”.2. Nhà hoà nhạc Tenerife (đảo Canary, Tây Ban Nha) (1991-2003)
Quần đảo Canary thuộc Tây Ban Nha là một quần đảo ở Bắc Phi, gần Maroc. Thành phố lớn nhất của Canary là Santa Cruz, vốn là một đô thị công nghiệp phát triển. Đây cũng là một địa danh du lịch nổi tiếng châu Âu. Người ta đến đây để tắm nắng và tiêu tiền trong các vũ trường. Chính quyền thành phố đã bỏ ra 75 triệu USD để thuê tư vấn thiết kế quy hoạch và kiến trúc nhằm biến Canary thành một đô thị văn hoá trong thế kỷ XXI. Calatrava nhận được hợp đồng thiết kế nhà hát Tenerife năm 1992.Nhà hát gồm 2 thính phòng: thính phòng giao hưởng với 1600 chỗ và thính phòng nhạc nhẹ gồm 428 chỗ. Phòng đợi chính có diện tích 1.170m2 với ba lối tiếp cận chính từ thành phố, trên núi và ngoài biển. Ngoại cảnh nhà hát còn có một quảng trường rộng 15.570m2, một công viên hải dương. Gần đó là bến cảng và khu phố Cabo Llanos cũ kỹ.Điều đáng nói ở công trình này là ma lực tạo hình của Calatrava. Người ta ví nhà hát này là con mắt khổng lồ đang chớp mi trước đại dương, là những cánh buồm đang chuẩn bị ra khơi, là chiếc lá huyền thoại trong cổ tích xa xưa…mỗi cảm nhận đều nói lên sự tinh tế và mê hoặc trong sáng tác của ông. Calatrava mê những biến ảo động sinh ra từ các khối cong, tròn, lồi lõm, được ánh sáng mặt trời vẩy nhuộm sáng tối, tạo nên nhịp động ảo đầy ma lực. Ông tạo cho nhà hát các khối cong bêtông uốn quyện nhau, tiếp nối nhau trong các quỹ đạo phát triển, để lại trong cảnh quan những biến điệu tạo hình mới lạ. Calatrava giải phóng các mặt cong nội thất bằng một hệ thống phản âm dạng gấp nếp. Phần trên các gấp nếp là hệ các mặt tam giác trổ đều các băng ánh sáng. Tất cả chụm lại trên đỉnh và ánh sáng ùa vào nội thất, bùng ra như pháo hoa. Đây là một kiệt tác nghệ thuật dành cho Canary.3. Nhà ga hàng không Oriente, Lisbon, Bồ Đào Nha (1993-1998)
Là một phần trong dự án phát triển cho hội trợ thương mại Expo năm 1998 tại Lisbon, Bồ Đào Nha, nhà ga hàng không Oriente nằm cách thủ đô cổ kính của Bồ Đào Nha khoảng 5km, bên bờ sông Tagus. Điểm nổi bật của công trình này chính là tạo hình của kết cấu sắt thép. Diện tích mà “các cây sắt thép trên đồi” che phủ là 78x238m. Nhà ga là điểm hội tụ của các tuyến giao thông toả đi trong thành phố.4. Bảo tàng nghệ thuật Milwaukee, Wiscosin, Mỹ (1996-2002)
Bảo tàng nghệ thuật Milwaukee là tác phẩm đỉnh cao của kiến trúc độgn ảo, phong cách kiến trúc hiện đại được kiến trúc sư Santiago Calatrava khởi xướng trong những năm cuối thế kỷ XX. Bảo tàng nghệ thuật Milwaukee là công trình đầu tiên được xây dựng ở Mỹ của KTS Santiago Calatrava, cũng là công trình bảo tàng đầu tiên mà ông thiết kế. Đúng ra, đây là côgn trình mở rộng bảo tàng Milwaukee, trước đây đã được KTS Eero Saarinen thiết kế và KTS David Kahler bổ sung đồ án. Tuy nhiên, Calatrava đã khiến thành phố Milwaukee có được một biểu tượng, nước Mỹ có thêm một tượng đài kiến trúc, người dân Michigan có thêm một niềm tự hào ngoài bia Brewing và xe máy Harley Davison. Bảo tàng nghệ thuật Milwaukee có ba yếu tố chính: nhà trưng bày, cầu đi bộ nối vào bảo tàng với trung tâm Milwaukee và tấm mành che nắng di động. Cái làm cho công trình trở nên bất hủ chính là tấm mành che nắng di động. Nếu như ở các công trình trước, cái động chỉ là độgn ảo thì ở đây, cánh buồm hay mành che nắng với 72 thanh chắn dài từ 8-31m chuyển động thật nhờ hệ thống 22 xilanh thuỷ lực đẩy lên hay khép xuống. Bộ vây này nặng 110 tấn. Trước khi khánh thành, không ít KTS, nhà phê bình kiến trúc cho rằng “cỗ máy kỳ cục này” không khả thi và tốn kém vô lối. Cái mành nhiệt đới kia không thích hợp với khí hậu lạnh lẽo của Milwaukee. Nhưng sau đó, vẻ tạo hình của cái mành động này đã hấp dẫn các nhà đầu tư, nâng vốn từ 35 triệu USD lên thành 75 triệu USD. Công trình đã lôi kéo 32.000 người vào bảo tàng nhân ngày khai trương 14/10/2002.Santiago Calatrava đã vượt qua hai KTS Nhật Bản là Arata Isozaki và Fumihiko Maki trong cuộc thi chung kết để có được hợp đồng thiết kế công trình này. Với bảo tàng nghệ thuật Milwaukee, ông đã trả được “món nợ kiến trúc” cho người Tây Ban Nha bởi mấy năm trước, KTS người Mỹ Frank Gehry đã tặng cho thành phố Bilbao, Bắc Tây Ban Nha, một món quà kiến trúc độc đáo là Bảo tàng nghệ thuật Guggeheim, Bilbao. 5. Kiến trúc cầuCầu Alamillo trên đường cao tốc La Cartuja, Sevilla, Tây Ban Nha (1987-1992)

Chiếc cầu như cây đàn hạc bắc qua sông Guadalquivir dài 250m, khẩu độ lớn nhất 200m. Trụ đỡ dây treo nghiêng 580 với mặt phẳng ngang. Cả đoạn cầu dẫn dài 526m. Trụ đỡ một bên làm cho bản cầu như bay, vươn xa. Tiếng gió luồn qua các dây treo thẳng căng đều, đôi lúc nghe như tiếng hạc cầm tấu trong thinh không.Cầu đi bộ Campo Volantin, Bilbao, Tây Ban Nha (1994-1997)
Cầu dài 75m, độ cao của cung 15m, nối hai bờ sông Bilbao. Dạng cầu hình parabol, kết cấu treo bằng bêtông cốt thép và dây căng. Sông Bilbao chảy trong thành phố nên khoảng cầu dẫn hầu như không có. Calatrava đã đẩy nghiêng cung treo và uốn cong bản cầu để tăng độ thông thuỷ cho cầu. Các đường cong của cung treo và bản cầu xoắn theo hai chiều ngược nhau tạo nên các chuyển động ảo khi nối các thanh treo. Vẻ mảnh mai của kết cấu treo và kết cấu khung xương của bản cầu tạo hiệu quả thẩm mỹ tinh và lạ. Bêtông cốt thép làm cho cầu vươn dài hơn, thép làm cho cầu nhẹ hơn và hình thức biểu hiện cầu của Calatrava làm cho cầu có dáng vẻ lạ và bắt mắt hơn.Cầu Alameda và ga tầu điện ngầm, Valencia, Tây Ban Nha (1991-1995)
Nối hai bờ sông Turia là cầu Alameda và ga tàu điện ngầm. Cầu Alameda có khung hình kết cấu treo điển hình của Calatrava: cung treo nghiêng và dây treo. Tuy nhiên, phần treo của Alameda là các bản thép nên cầu đơn giản và gọn như các gân trong một chiếc lá. Cầu có khẩu độ 130m, dài 584m. Cầu của Calatrava nhẹ và thanh thoát như tấm lụa vắt qua sông. Ga ngầm dài 63m, đoạn xuyên sông dài 26m. Hai bản cánh rộng 4m và bản giữa rộng 7,5m. Toàn bộ cầu và ga ngầm là một kết cấu liền khối, người đi bộ cũng có thể đi trên mái ga. Kết cấu khung xương cảu mái ga ngầm nhắc lại các nhịp thường gặp trong kiến trúc của ông.
KTS Nguyễn Vân Anh (Theo Tổng hợp)

mùa xuân

2008-05-24T19:31:00.000-07:00

2008-05-24T19:22:00.001-07:00

CHICAGO SPIRE

2008-05-24T18:53:00.000-07:00

KTS. Calatrava (USA)

KTS. Santiago Calatrava, người thiết kế một tòa nhà tháp mới 115 tầng, tên gọi Fordham Spire ở Chicago, cao 444,4 m, tính cả phần đỉnh chóp là 610 m và sẽ trở thành tòa nhà cao nhất nước Mỹ khi xây dựng xong.
KTS Santiago Calatrava

Thiết kế tòa nhà cao nhất Hoa Kỳ

KTS. Santiago Calatrava, người thiết kế một tòa nhà tháp mới 115 tầng, tên gọi Fordham Spire ở Chicago, cao 444,4 m, tính cả phần đỉnh chóp là 610 m và sẽ trở thành tòa nhà cao nhất nước Mỹ khi xây dựng xong.
Phương án thiết kế dự án trên là một tòa tháp bên ngoài bọc kính và thép, dáng thanh mảnh, mỗi tầng xoay 2 độ quanh một lõi thẳng đứng và xoay dân lên đỉnh chóp. Toàn khói vặn xoắn của cấu trúc này không chỉ tạo nên một hình ảnh ấn tượng mà còn có tác dụng giảm áp lực gió xoay (thường phát sinh đối với nhà cao tầng).
Chicago Spire

Chicago Spire
Chicago Spire
Công trình này là một phần dự án phát triển khu Đông bờ sông ở Chicago. Phần đế của nó gồm các không gian bán lẻ và đỗ xe. Gần 83.000 m2 diện tích các tầng trên dành cho 200-250 căn hộ công quản hạng sang và một khách sạn 5 sao. Theo dự kiến, nếu được chính quyền thành phố thông qua tòa tháp sẽ được hoàn thành năm 2009.
(kienxinh.com theo nguồn Hội KTSVN)

ON LIVE THE PHOTO THE NUDE

2008-05-22T22:05:00.000-07:00

Pour la première fois au Viêtnam
Un livre de photos de nu
samedi 19 janvier 2008 par Benoît Lentz
Pour la première fois au Viêtnam
Un livre de photos de nu a été édité en décembre 2007
Quasiment épuisé deux semaines seulement après sa sortie, il a été réédité.
Deux semaines après sa publication, le premier ouvrage vietnamien de photos de nu devra prochainement être réédité, selon la maison d’édition de Hô Chi Minh-Ville, Fahasa, qui a lancé "Fleur de la jeunesse" (Xuân thì).
La Maison d’édition des arts, Fahasa, a publié le premier livre de photos de nu d’un photographe vietnamien. Cet ouvrage se compose de 71 clichés tirés des archives personnelles du photographe Thái Phiên, avec des commentaires de l’auteur et de ses confrères. "Ce livre, premier et unique dans le domaine du nu publié à ce jour dans le pays, figure déjà parmi les recueils de photographies le plus vendus de ces dernières années", déclare Pham Thi Hóa, chef ajointe du Bureau de commerce domestique de la compagnie Fahasa.

Pour la première publication, Fahasa n’a pas voulu prendre trop de risque en sortant seulement 2.000 exemplaires de Fleur de la jeunesse, de peur qu’il fût difficile de vendre un recueil de photos. Mais dès sa sortie, il a rencontré un "succès fou" malgré son prix de 170.000 dôngs (7,30 €), selon Mme Hóa, ajoutant qu’"habituellement, un recueil de photos se vend au compte-gouttes, de 500 à 1.000 titres sur 2-3 ans". Alors que les 2.000 exemplaires de Fleur de la jeunesse se sont envolés des étagères des 27 boutiques de Fahasa, une exposition de photos de nu de l’artiste Thái Phiên, la première de ce type dans le pays, attend toujours de s’ouvrir à Hanoi.

"Ce livre est le fruit de mes 15 ans de travail dans le domaine du nu. Une expérience faite de difficultés qui m’ont quelques fois amené à penser à abandonner", déclare l’artiste en ajoutant que "cet art est encore un sujet à controverse au Vietnam". Thái Phiên est né en 1960 à Huê et a commencé comme professionnel en 1992. Outre ses clichés de nu, il capture aussi des paysages ou des instants de la vie quotidienne. Il a reçu 46 prix domestiques et internationaux de photographie. Plus de 300 de ses clichés ont été exposés à 60 pays et territoires du monde. Actuellement, ses 2 œuvres Xuân thi et Lôi vê (Chemin de retour) sont exposés au musée de la photographie internationale en Espagne. Il est membre de l’Association des artistes photographes vietnamiens et de la Fédération internationale de l’art photographique. À noter qu’une exposition de photos de nu de l’artiste, la première du genre dans le pays, est prévue pour s’ouvrir le mois prochain à Hanoi.

BEAUTY IS TRUTH

2008-05-22T22:00:00.001-07:00

Beauty is Truth

Naked ambition: Phien’s new book “Springtime” has become a bestseller since its December publication
Nude photography is viewed with suspicion and prejudice in Vietnam, but crusader Thai Phien believes passionately in its worth.
The English poet John Keats wrote in his Ode on a Grecian Urn, “Beauty is truth, truth beauty,” which is a philosophy Thai Phien subscribes to.
Despite a strong social bias against his trade, Thai Phien has spent 15 years shooting nude photos in a bid to prove his personal motto, Beauty is Truth.
“I am a passionate traveler who was sentenced to life imprisonment by beauty,” Phien said when he launched “Springtime”, a collection of his works and also Vietnam’s first nude photo book, in December.
Nude photos have been shown occasionally in Vietnamese publications.
But in a country where Confucianism still holds sway, nude photographers always have to cope with a constant social prejudice.
There have only been six such photographers in Vietnam, and one of these was killed several years ago by a model’s fiance.
“I feel like a thief sometimes, taking photographs stealthily with models in a hotel room with ears at the door, apprehensive of someone knocking. Under such pressure, it’s hard to be creative,” Phien says.
The book, as well as his plan of an exhibition of his nude photos, will “bring back the justice” that the genre deserves.
“Wouldn’t you be hurt if you gave birth to an angel but the rest of the world called her a whore? That’s been the fate of my photos. My book and exhibition will help me wash out this insult.”
Many other photographers have taken nude photos but felt obliged to squirrel them away, waiting for a time when the social prejudice has eased.
CHAMPIONING THE FEMALE FORMNguyen Thai Phien, 48, began his photographic career in 1992.46 prizes won, including 21 international ones.About 300 works selected for exhibition in more than 60 countries around the world.Website: www.thaiphienphoto.com
Phien, however, cannot wait.
“A photographer needs to show his works. There’s no point in taking photos just to hide them away.”
Phien hangs his nude photos on the walls of his house in a small alley in Binh Thanh District, Ho Chi Minh City, so his children can see “what art is.”
His wife was not happy at first, but Phien persuaded her that the kids in fact should see more nude photos.
“If they understand this real art, they’ll naturally avoid porn web sites,” he says.
The whole society should benefit from this approach too, Phien reasons. “Growing more flowers will help eliminate weeds.”
He has also found ways to show his work to the world, one of which is to send them to international contests.
His works have been printed in many foreign publications.
“Once a book that had my photos was sent to me from abroad,” Phien recalls.
“The customs refused to let me receive it. I had to ask the Vietnam Association of Photographic Artists for help.”
Artistic purity
Phien never accepts women’s payment for his nude shots of them.
He even rejected a US$7,500 offer to sponsor his printing of the book because the donor company wanted to show its logo in the book and its products in his exhibition.
The book of 71 photos still came out in December thanks to his wife. (“She did not ask for any logo.”) It became a best-selling phenomena.
Meanwhile, the planned exhibition has not been so lucky, having been delayed twice.
The last setback came in December, because the bureaucrats of the Hanoi Department of Culture and Information did not think the ‘right time’ had come.
Thai Phien, meanwhile, continues taking non-nude photos for art and travel publications to feed his family and foster his life’s passion.
Reported by Thanh Nien

Thấp thoáng mình giữa "Xuân thì"...

2008-05-22T21:52:00.000-07:00

Cập nhật lúc 13h56" , ngày 21/03/2008

NSNA Nguyễn Thái Phiên ký tặng, giao lưu với bạn đọc tại Hội sách lần V, tháng 3/2008.Phòng kinh doanh nội địa - Fahasa ngày 19/3 cho biết: Sách ảnh "Xuân thì" của nhà nhiếp ảnh Thái Phiên phát hành đợt I (25/12/2007) là 2.000 bản, sau một tháng (1.2008) tái bản thêm 3.000 cuốn; tại Hội chợ sách lần thứ V vừa qua, 300 cuốn đã được bán hết. Fahasa đang lên kế hoạch tái bản sách lần 3.
Phòng kinh doanh nội địa - Fahasa ngày 19/3 cho biết: Sách ảnh "Xuân thì" của nhà nhiếp ảnh Thái Phiên phát hành đợt I (25/12/2007) là 2.000 bản, sau một tháng (1.2008) tái bản thêm 3.000 cuốn; tại Hội chợ sách lần thứ V vừa qua, 300 cuốn đã được bán hết. Fahasa đang lên kế hoạch tái bản sách lần 3.Đây có thể coi là sự kiện khá hiếm hoi của nhiếp ảnh Việt Nam mấy năm gần đây. Chúng tôi có cuộc trao đổi với nhà nhiếp ảnh Thái Phiên.

Dưới góc độ người sáng tác, anh thấy hiện tượng này thế nào?Trong hội sách, phần nhiều người mua "Xuân thì" (XT) lại là phụ nữ, đông nhất ở tầm tuổi 25-30; những chị tầm tuổi 40-50 mua cũng nhiều. Họ đến quầy, hỏi, mua ngay, thậm chí không giở sách ra xem. Có nghĩa họ biết trước nội dung. Điều này vượt quá sự mong đợi của tôi! Có nữ sinh viên nói với tôi, cô nhịn tiền ăn sáng để mua sách. Theo tôi, có lẽ, những bức ảnh trong XT không phải là ảnh cô A,B,C cụ thể nào đó. Nhiều chị em đã nhìn thấy thấp thoáng một chút mình, đường nét chung nhất của phụ nữ ta qua những bức ảnh...

Khi xem Xuân Thì, người ta có một tò mò hơi "phàm": Làm sao anh và người mẫu chụp những bức ảnh ngoài thiên nhiên mà không bị nhòm ngó?Xuân Thì gồm 71 ảnh, một nửa chụp trong phòng, một nửa chụp ngoài trời. Chụp ngoại cảnh cực khổ gấp nhiều lần chụp nội cảnh. Chúng tôi vô cùng vất vả kiếm những nơi heo hút không bóng người, nơi không ai... thèm đến... Thiên nhiên đẩy cảm xúc của người mẫu, người chụp thăng hoa. Những yếu tố ngẫu nhiên, sự biến động của ánh sáng trời mang lại cho tôi những bức ảnh thành công bất ngờ. Nhìn chung, người mẫu trong ảnh khoả thân của nhiều tác giả người Việt không lộ mặt. Riêng ảnh của anh, nhiều ảnh rõ mặt người mẫu. Điều này biểu hiện một đầu óc cởi mở, và cả... nữ quyền?Cô người mẫu tôi chụp lộ mặt - tôi chụp ba lần. Lần một, chỉ là đường nét, lần hai, quay lưng. Lần 3, tôi bảo cô, giấu mặt mình đi. Cô khóc, hỏi lại, làm mẫu ảnh khoả thân có gì xấu? Em thấy tự hào khi em và anh hợp tác để có một tác phẩm nghệ thuật! Tôi nghĩ, thế hệ nào, thời nào cũng có những phụ nữ hiểu, trân trọng sắc đẹp của chính mình cũng như giá trị của nghệ thuật.

Guitar.Ảnh khoả thân nghệ thuật giờ không phải là đề tài cấm kỵ; một cuốn sách về ảnh khoả thân như XT bán chạy, có những người mẫu chụp ảnh khoả thân đồng ý để lộ mặt... Nói lan sang lĩnh vực "anh em" với nhiếp ảnh là điện ảnh: Dạo này, hầu như phim nào của ta cũng có cảnh khoả thân. Anh có cho rằng, những hiện tượng văn hoá này có thể là biểu hiện của hiện tượng xã hội là bởi phần tinh thần (nội dung) bị ức chế nên (phải) có sự bung toả về thân xác (hình thức)? Tôi không là nhà xã hội học, tôi là người làm nghệ thuật. Dưới góc độ nghệ thuật thì: Cái đẹp thời nào cũng được lưu giữ, trân trọng.

Câu hỏi truyền thống: Quan niệm của riêng anh về một ảnh khoả thân đẹp?Là sự tổng hợp của ánh sáng, bố cục, hài hoà. Người chụp biết "khai thác" những góc đẹp nhất trên cơ thể từng người mẫu. Không có người mẫu nào đẹp toàn diện cả đâu, ngay cả hoa hậu!

Dự định của anh sau Xuân Thì?Sau "Xuân thì", có thể là "Hạ thì", "Thu thì", "Đông thì". Chừng nào còn phụ nữ, tôi còn chụp ảnh khoả thân, "khai thác" vẻ đẹp với tất cả sự ngợi ca, tôn vinh tất cả chị em... Xin cảm ơn anh.
(Theo Lao động)

- Thái Phiên: “Gặm nhấm nỗi cô đơn như chuột”

2008-05-22T21:47:00.000-07:00

(VnMedia) - Thái Phiên: “Gặm nhấm nỗi cô đơn như chuột”
Cập nhật lúc 19h05" , ngày 05/02/2008

Câu chuyện với NS Thái Phiên, vô hình chung lại quay về với nghệ thuật ảnh nude trong những tâm sự cô đơn của người nghệ sỹ.
Gặp anh vào một ngày cuối năm, Hà Nội mưa phùn và lạnh. NS Thái Phiên đánh mỗi bộ cánh mỏng, ngồi co ro ở góc café Nhân – Hàng Hành. Trò chuyện với anh, vô hình chung lại quay về với nghệ thuật ảnh nude trong những tâm sự cô đơn của người nghệ sĩ.
Chào nghệ sĩ nhiếp ảnh tuổi Chuột, anh có thấy điểm tương đồng nào giữa tính cách của con Chuột với anh không?
Bởi tôi chỉ là chú chuột con mà thôi, nên tôi không biết sợ mèo. Tôi giống con chuột, không cần phân biệt nhà quan hay nhà dân. Tôi đã từng xông vào những nhà quan lớn, tôi trình bày, thuyết phục được họ. Cho nên tôi tự tin lắm, cứ cần là vào, miễn là đạt được mục đích của mình.
Hai chữ cô đơn với người nghệ sĩ độc mộc trên con đường “tôn vinh cái đẹp” có bao giờ thường trực không?
Sự cô đơn luôn luôn đeo đẳng tôi, mà cô đơn này đôi khi phải dùng từ gặm nhấm như con chuột. Gặm nhấm nỗi cô đơn của chính bản thân mình, không thể chia sẻ cùng ai...
Tôi đã từng được hầu rượu cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, cũng có dịp tâm sự cho ông nghe những điều suy nghĩ của mình về nhân tình thế thái, ông có nói với tôi “Ôi, kệ họ...”. Đây là câu ngoài cửa miệng, nhưng đó là cái “kệ họ” bao dung lắm. Con người cần bao dung, vì như cuộc sống nếu chỉ là khoảnh khắc thì tại sao ta lại không bao dung với nhau?
Cũng như tôi bây giờ, kệ họ, sống mở lòng hết, không bon chen với cuộc sống. Không giành chức vụ gì ngoài chức... Chủ tịch Hội Phụ huynh Học sinh. Cứ như cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm “Rượu đến gốc cây ta sẽ nhấp, nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”. Phú quý đến hay đi tự nó, con người ta chết cũng không mang theo được vàng bạc. Trịnh Công Sơn đã dạy tôi bài học đó. Nhưng cuộc đời ông ấy cũng không phải là ảo ảnh, ông vẫn còn sống trong lòng công chúng lâu lắm.
Sự cô đơn của anh vì không có người chia sẻ hay không thể chia sẻ?
Tôi có nhiều bạn tri âm. Tụi đó cứ mùng 2 Tết tới nhà tôi và xưng hô với nhau mày tao suốt. Con tôi hay hỏi là người lớn có quyền gọi mày tao, mà sao trẻ con lại không à?
Bạn bè thân với nhau nhiều chục năm, nhưng cũng chỉ là bạn để trò chuyện, nhậu nhẹt. Họ chỉ thấy và khen ảnh nude đẹp, nhưng không thể hiểu hết. Ngay cả với vợ mình, có những cái tôi cũng phải giấu, vì nói ra sẽ làm vợ băn khoăn, trăn trở. Nỗi đơn độc là của riêng người nghệ sĩ, không ai san sẻ được đâu. Đó là những khoảnh khắc sống với chính tâm hồn mình, tư duy, trăn trở về nó và đôi khi lại tìm được cái hay ở trong đó...
Nhưng ít nhất ra cũng phải có người phụ nữ nào đó làm động lực cho anh tiếp tục với nghiệp cầm máy?
Hay lắm, con gái tôi lên lớp 6, nó không bao giờ chê ảnh khoả thân mà ba nó treo đầy nhà. Nó tự hào về ảnh của ba nó chụp. Đó là người phụ nữ thứ hai chia sẻ với tôi và cũng là nguồn động viên lớn cho ba nó đi chụp ảnh.
Anh không coi việc chụp ảnh nude nghệ thuật là một cuộc dạo chơi chứ?
Bạn thấy nhé, trên thạp đồng Đào Thịnh miêu tả cảnh nam nữ ân ái với nhau. Trong truyền thuyết Chử Đồng Tử và nàng Tiên Dung cũng có cảnh khoả thân. 200 năm trước cụ Nguyễn Du cũng đã tả Thuý Kiều tắm với vẻ đẹp “dày dày sẵn đúc một toà thiên nhiên”... Hầu hết trong các bộ môn văn học nghệ thuật đều có cảnh khoả thân, tại sao nhiếp ảnh lại không nhỉ?
Con người với vạn vật vũ trụ cũng chỉ là khoảnh khắc. Tôi rất tâm niệm nhà Phật có từ “sát-na”, nghĩa là đời người như khoảnh khắc mà thôi. Cho nên hãy cố lưu giữ lại khoảnh khắc đó sao cho có ý nghĩa.
Hết thời kỳ long đong với việc ra mắt triển lãm không thành, giờ anh có vẻ nhởn nhơ, ngao du với đời?
Cuộc sống với tôi thực tế lắm, tôi không ngao du lãng quên đời. Tôi sốt sắng lắm chứ, ra Hà Nội vài ba lần để xin ra mắt triển lãm. Mọi người đều nghĩ tôi mất cuộc triển lãm. Nhưng không phải, tôi cho đó là cái được. Ngẫm nghĩ thêm thì là... quá được!
Nhà phát hành sách đang réo tôi ầm ĩ để tái bản tập sách nude “Xuân thì”. Nếu tái bản thêm thì tôi có tiền, nhưng lại không có thời gian để ra Hà Nội uống cốc cafe với bạn. Cái được và cái mất luôn luôn tồn tại và song song tồn tại. Nhưng việc lời lãi với tôi không quan trọng, cái mà tôi cho là được của năm qua là cuốn sách được gửi cho khoảnh khắc mai sau. Làm thêm thì làm, không thì thôi.
Còn kế hoạch năm mới của anh?
Tương lai là điều không thể nói trước. Có thể tôi sẽ tiếp tục tái bản sách ảnh nude “Xuân thì”. Biết đâu sau đó lại có “Thu thì”, “Hạ thì”, “Đông thì”... thì sao. (cười...)Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này!
Thiên Lam

Thai Phien 1 ngay ko "nuy"

2008-05-22T21:42:00.000-07:00

» Thái Phiên một ngày không "nuy"
Đã có khá nhiều bài viết về Thái Phiên và khi đề cập đến anh, hầu hết người ta đều nhấn đi nhấn lại mấy chữ “ảnh khỏa thân” như cách mà mọi người vẫn quen dùng từ khóa để “seach” trên mạng tìm kiếm Google. Cho nên, khi nhận lời viết về anh trên VietStyle, tôi đã rất băn khoăn tìm một hướng đi nhằm vẽ một chân dung khác của Thái Phiên, về một ngày không nuy… Thế nhưng, tôi đã thất bại…
Có lẽ, ảnh khỏa thân đã trở thành một đam mê máu thịt của Thái Phiên. Cho nên, anh có thể ngồi trò chuyện với tôi hàng giờ về thể loại ảnh đã mang lại cho anh quá nhiều rắc rối, mất mát nhiều công sức và cả những cái nhìn định kiến.
Thái Phiên kể, có những lúc anh rất đau và rất tủi khi đứa con tinh thần của mình – những bức ảnh mà anh cho rằng nó là thiên thần, là mặt trời nhỏ của anh nhưng lạI bị “ông hàng xóm” ném cho một cái nhìn thiếu thiện cảm, chê và thậm chí là chửi mắng, xem nó như một đứa con hư hỏng. Anh nói: “Làm bố, ai mà không đau. Thử hỏi, cuốn sách của mình là tâm huyết, là nghệ thuật nhưng người ta cứ cố cãi, bảo nó là loại sách khiêu dâm thì lấy gì mà không bị tổn thương”.
Rồi anh tiếp: “Nhiều lúc thấy nản chí anh hùng lắm. Nhiều người dị nghị nói là tôi đang đi theo con đường đồi trụy, đánh giá chụp ảnh khỏa thân là phi đạo đức. Vài đồng nghiệp không hiểu còn nói rằng ảnh khỏa thân không có đầu ra, không thể in lịch, không có ai mua để treo, mà nếu may mắn được treo thì cũng chỉ để treo trong phòng ngủ, toilet, không ai mang nó treo ra ngoài phòng khách, nơi làm việc hoặc sảnh lớn... nên nhiều lúc mình cảm thấy bị áp lực, bỏ máy 2, 3 tháng không cầm đến nó. Nhưng rồi, niềm đam mê ảnh khỏa thân lậm vào máu, khó tách rời đã vực tôi dậy. Tôi lại tiếp tục cầm máy và… sáng tác ảnh khỏa thân. Cứ thế, cứ thế… Trước một phong cảnh đẹp, thay vì như người ta cứ an tâm thu vào ống kính những vẻ đẹp của thiên nhiên theo cảm nhận riêng, thì tôi lại ao ước và nghĩ: giá như có một người mẫu đứng đâu đây, tạo dáng như thế này thế kia để chụp khỏa thân trong một phong cảnh đẹp. Vậy là tôi không bỏ được!”
PV: Vì thế mà trong khuôn khổ của bài viết này, thật khó nếu như tôi cố đi tìm một chút gì đó khác hơn về một ngày không “nuy” của anh. Vậy xin cho hỏi, khi cầm máy sáng tác ảnh khỏa thân, ngòai việc chỉ biết miệt mài sáng tác, anh có thói quen hay nhìn ra xung quanh để có thể… “biết ngườI, biết ta”?
Thái Phiên: Tôi vẫn hay nhìn ra xung quanh mình đó chứ. Và tôi biết, ở Việt Nam cũng không ít người cầm máy chuyên sáng tác về ảnh khỏa thân. Ví dụ như Trần Huy Hoan, anh Hoan sáng tác ảnh khỏa thân trước tôi, hay như cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Trọng Thanh, và còn nhiều, nhiều người nữa. Bản thân tôi thì nếu tính về thời gian, tôi chỉ mới có 16 năm cầm máy. Nhưng tôi đã làm được điều mà chưa ai làm là tập hợp lại những tác phẩm khỏa thân của mình để cho ra đời cuốn sách ảnh chuyên đề về khỏa thân với tên gọi “Xuân thì”, cũng như bay đi bay về TP.HCM – Hà Nội nhiều lần để xin tổ chức một cuộc triển lãm ảnh khỏa thân nhưng lại bị hoãn tới 2 lần.
PV: Vậy đâu là những nét riêng trong các tác phẩm của anh? Có khi nào anh tự cảm thấy ngưỡng mộ tác phẩm của một tay máy đồng nghiệp nào đó, dù có thể họ trẻ hơn mình?
Thái Phiên: Mỗi người có một nét riêng trong sáng tạo nghệ thuật, tất nhiên là rất cần điều đó. Những tác phẩm của tôi đi theo lối cổ điển, chưa bay bổng, thoát ra như lối hiện đại của các nhiếp ảnh gia phương Tây. Có lẽ vì tôi vốn là người con của Huế, nơi có chút gì đó hơi phong kiến, yêu cái cũ và những gì thuộc về hoài cổ. Tôi hiểu, bản chất trong những bức ảnh của mình là như vậy. Ngoài ra, tôi nghĩ, với nền văn hóa của Việt Nam thì chỉ có thể khai thác mảng hoài cổ, cổ điển may ra mới có khả năng xuất bản được một tập sách ảnh như “Xuân thì”. Phương Tây họ chụp thoát lắm, không né tránh bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể của người phụ nữ, nên chắc chắn, nếu tôi đi vào lối đó thì sẽ rất… khó ra.
Ở Việt Nam, tôi thấy có Dương Quốc Định, mới vào nghề đâu khoảng chỉ 3 năm nhưng ảnh của Định đi theo lối hiện đại, tân tiến, nhiều bức ảnh của Định rất đẹp, lung linh khiến tôi cảm thấy thán phục.
PV: Những bức ảnh đẹp và lung linh, đôi khi cũng phải nhờ tới sự hỗ trợ của những phần mềm, ví dụ như các thủ thuật photoshop chẳng hạn. Hẳn là anh không có việc gì phải phủ nhận hay trốn tránh rằng, những tiện ích công nghệ hiện đại đã giúp cho các bức ảnh của anh trở nên đẹp hơn?
Thái Phiên: Đúng. Nhưng nói như thế cũng chưa hẳn. Nên nhớ, tất cả mọi thứ cũng chỉ là công cụ. Máy ảnh là công cụ. Photoshop cũng là công cụ. Vấn đề là người sử dụng công cụ đó như thế nào, chứ không phải công cụ là phù thủy mà mình có thể lợi dụng, tận dụng và sử dụng công cụ đó để ra được tác phẩm. Ngày xưa sử dụng phòng tối thì bây giờ công nghệ hiện đại, có photoshop, có computer để sử dụng “phòng sáng”. Nói một cách hoa mĩ, cái mục đích sau cùng là tạo ra hạt lúa chứ không phảI là chuyện cày bằng con trâu hay bằng chiếc máy cày. Tôi không phản đối sự tiện dụng của photoshop nhưng trong thực tế, có những người không hiểu photoshop, lạm dụng photoshop để cho ra đời những bức ảnh… “quái thai”!
PV: Như thế cũng có thể khẳng định rằng, trong đời sống nhiếp ảnh hiện nay, vấn đề quan trọng là sợ ý tưởng không bắt kịp thời đại?
Thái Phiên: Đúng. Có ý tưởng thì mới có thể thể hiện và tận dụng tiện ích của phần mềm, của công nghệ để ra đời được tác phẩm. Cũng như chuyện hội họa với nhiếp ảnh, khi nhiếp ảnh mới xuất hiện, đã có ngườI tiên đoán nhiếp ảnh sẽ bóp chết hội họa, bởi để ghi lại một khoảnh khắc, phong cảnh thì nhiếp ảnh làm… nhanh hơn. Tuy nhiên, thời gian đã chứng minh, nhiếp ảnh có một vị thế riêng và hội họa cũng có những sức cuốn hút và tồn tại theo một cách riêng.
PV: Khi bắt tay thực hiện một tác phẩm nhiếp ảnh khỏa thân, anh quan tâm và chú trọng đến những điểm gì? Ví dụ, nguồn sáng, nhân vật hay bối cảnh lúc đó?
Thái Phiên: Đối với ảnh khỏa thân nghệ thuật, điều đầu tiên là phải đẹp cái đã, sau đó mới tới ý tưởng, và sau đó nữa mới nói tới nhiều cái khác, dấn sâu vào. Mà muốn ảnh đẹp thì phải thể hiện qua ánh sáng, bố cục, góc độ, đường nét… để người ta nhìn vào thấy “cảm” được nó.
PV: Thường thì anh có hay đưa những tác phẩm nhiếp ảnh khỏa thân của mình đi dự thi?
Thái Phiên: Trước đây 3 năm thì có. Tôi cũng có gửi tác phẩm dự thi nhiều nơi, từng đọat một số giải thưởng cả trong lẫn ngòai nước và một số tác phẩm nhiếp ảnh của tôi đã được đưa vào trưng bày tại Viện Bảo tàng Nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế tại Tây Ban Nha. Những năm gần đây tôi không chủ động dự thi, chỉ tập trung sáng tác, dồn hết tâm huyết cho tập sách ảnh “Xuân thì” và chuẩn bị dọn đường cho những cuộc triển lãm cá nhân về chuyên đề ảnh khỏa thân. Nói thật, cảm giác đọat giải của tôi bây giờ nếu có cũng chẳng vẹn nguyên háo hức như những ngày đầu mới cầm máy. Bây giờ tôi hiểu và nhận ra, một bức ảnh đọat giải là sự công nhận của một ban giám khảo đối với tác phẩm đó, tuy nhiên, nó chỉ mang một giá trị tương đối, nhất định nào đó thôi. Bản chất của nhiếp ảnh không phải là chụp để rồi rủ nhau đi thi. Có nhiều anh em chụp ảnh rất đẹp, nhưng họ không bao giờ mang ra dự thi. Nghệ thuật là để thưởng thức.
PV: VớI hơn 15 năm cầm máy, gia tài tác phẩm ảnh khỏa thân của anh chắc hẳn là nhiều lắm. Có thể phỏng đoán, “Xuân thì” chỉ mới là một góc nhỏ trong “vườn hoa nhiếp ảnh” của anh. Và có thể, những bức ảnh được công bố trong “Xuân thì”, chưa chắc là những tác phẩm mà anh cảm thấy ưng ý nhất?
Thái Phiên: Điều đó rất chính xác. Tôi còn nhiều tác phẩm nhiếp ảnh chưa thể công bố và những bức ảnh trong tập sách “Xuân thì” đơn giản chỉ là những bức ảnh mà tôi cảm thấy ưng ý và nghĩ tung ra hợp thời điểm. Tôi đang chờ sự thay đổi về cách nhìn của mọi người đối với thể lọai nhiếp ảnh nghệ thuật khỏa thân. Vào một thời điểm thích hợp, khi mọi người đã có cái nhìn cởi mở hơn, tôi sẽ công bố tiếp những tác phẩm còn lạI trong các quyển chuyên đề ảnh sau, ví dụ như “Xuân thì 2”, “Xuân thì 3”…
PV: Sao anh không nghĩ mình sẽ quy tụ anh em lại để cùng ra một tập sách hoặc một cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật khỏa thân?
Thái Phiên: Điều này thì tôi cũng đã từng nghĩ rồi. Nhưng như anh thấy đấy, tôi không chắc là cuộc triển lãm sẽ thành công, sẽ được cấp phép. Cho nên, tôi đành làm một mình vậy. Nếu không được cấp phép, thì tôi chỉ buồn một mình thôi. Tôi không muốn mang nỗi buồn này san sẻ cho mọi người, tội họ lắm. Tôi làm một mình, gian nan, khó khăn một mình tôi chịu. Chứ 5 – 7 ngườI cùng làm, cùng mang tác phẩm tâm huyết của mình ra để rồi không được cấp phép thì đau cho cả một tập thể.
PV: Ảnh khỏa thân là một thể lọai khá nhạy cảm. Đeo đuổI nó trong nhiều năm, rất may mắn là anh không phảI va vấp những sự cố. Vậy đâu là bí quyết?
Thái Phiên: Sự cố khi theo đuổi nhiếp ảnh khỏa thân thì nhiều, nhưng những sự cố về gia đình, liên quan tới người mẫu thì không có. Đơn giản là bản thân tôi rất ý thức và kỹ càng khi hợp tác làm việc với người mẫu. Không phải có một lời đề nghị hoặc một lời mời là tôi sẽ chụp cho họ. Trước khi bấm máy, tôi sẽ tranh thủ tìm hiểu rất nhiều về người mẫu để biết họ đang làm gì, thuộc thành phần nào. Nếu họ chụp ảnh khỏa thân chỉ vì mục đích muốn “show hàng”, làm cataloge để đi khoe… thì dứt khoát tôi sẽ không chụp. Ngược lại, nếu họ tìm đến tôi, nhờ tôi chụp vì mục đích yêu nghệ thuật, thích giữ lạI những đường nét cơ thể của một thời xuân sắc thì tôi sẽ chụp.
PV: Nhưng nhiều ngườI cảm thấy rất khó hiểu và không tin rằng anh có thể chụp “free” cho ngườI ta những tác phẩm mà không hề vụ lợi về kinh tế?
Thái Phiên: Khi làm việc với một ngườI mẫu, tôi phân tích với họ rất kỹ về việc tôi được gì và họ được gì, tôi mất gì và họ mất gì. Nếu họ đến với tôi bằng cái tâm yêu thích nghệ thuật, thì tôi cũng đến vớI họ bằng chính tinh thần và cái tâm của người làm nghệ thuật. Khi tôi chụp hàng trăm tấm ảnh, chưa chắc tôi đã chọn ra được cho mình 1 hoặc 2 tấm ưng ý. Có khi phải chụp hàng ngàn tấm phim hoặc file thì may ra mới chọn được một tác phẩm, như vậy số ảnh đó bao nhiêu tiền mới đủ? Đó là chưa kể, có những khi tôi phải mua vé máy bay cho mình và người mẫu ra tận Phú Quốc, rồi thuê tàu ra một đảo xa, vắng mới có được tác phẩm thì liệu chi phí đó, người mẫu có thể trả không để có được một tấm hình? Cho nên, nếu lấy tiền từ họ là quá nhỏ so với cái mình đã bỏ ra. Tôi khổ vì ảnh khỏa thân chỉ vì mình đam mê mà phải vậy, phải chịu chi để có những bức ảnh đẹp. Người mẫu khỏa thân cho mình chụp, họ có những bức ảnh đẹp còn tác giả thì được quyền sở hữu tác phẩm.
Mà thường thì tôi thích chụp những cô gái chân còn lấm bùn. Những người như vậy dễ chụp hơn so với những người mẫu đã bước chân trên sàn diễn. Vì những người mẫu chuyên nghiệp họ có những động tác thuộc lòng, những khuôn mẫu thời trang định sẵn trong đầu nên rất khó hóa thân, nhập vai vào ý tưởng của mình để cho ra đời một tác phẩm như ý.
PV: Vậy anh sống, thu nhập và ổn định kinh tế cho gia đình bằng công việc gì?
Thái Phiên: Tôi sống bằng công việc chụp ảnh quảng cáo, chụp lịch và làm những công việc khác. Thật ra tôi nhận cũng không ít lời mời chụp ảnh khỏa thân cho khách. Có những người là Việt kiều từ bên kia về, họ sẵn sàng chi trả cho tôi mọi chi phí, trả công cả ngàn USD cho một show chụp nhưng tôi vẫn từ chối vì mục đích của họ không phải là đích đến nghệ thuật. Tôi không thể chụp cho họ theo một khuôn mẫu layout có sẵn. Là nghệ sĩ, tôi muốn thăng hoa sáng tạo theo những suy nghĩ riêng chứ không bao giờ muốn sự sao chép. Nói thật, tiền tôi rất cần, nhưng cái tôi cần hơn là những tác phẩm mang dấu ấn của riêng mình. Mục đích của tôi đến với thể loại nhiếp ảnh khỏa thân là để có những tác phẩm!
PV: Cảm ơn Thái Phiên về cuộc trò chuyện. Thân chúc anh có thêm nhiều tác phẩm mớI, như ý!
Trương Quốc Phong
(Tạp chí Vietstyle, số 2 – May 2008 )